ԱԿՏՈՒԱԼ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • Պարզ խորհուրդներ․ Ինչպե՞ս դառնալ հաջողակ ֆրիլանսեր
    Ֆրիլանսերը հեռակա աշխատողն է, որը հաճախ հաշվառված չի լինում ֆիրմայի հաստիքում:Ֆրիլանսի առավելություններըՖրիլանսերն ինքն է իր համար  աշխատանք ընտրում ու ինքն է գնահատում իր աշխատանքը,տանն աշխատելն օգնում է կենտրոնանալ ու լավ կատարել այն, ինչ պահանջվում է,հնարավորություն կա առավելագույնս արդյունավետորեն օգտագործել ժամանակն ու կազմել աշխատանքային գրաֆիկը,մեծ գումար է տնտեսվում, որն աշխատակիցն ապարդյուն ծախսում է ճանապարհածախսի վրա։Ահա մի քանի կարևոր քայլ, որոնց հետևելով կարելի է դառնալ հաջողակ ֆրիլանսեր:-մշտական ու արագագործ ինտերնետ
  • Արցախում առաջին արևային էլեկտրակայանը կկառուցվի օտարերկրյա ներդրումներով
    Առաջիկայում Շուշիի շրջանի Քարին տակ համայնքում բնակելի տները ջրատաքացման նպատակով կմեկնարկի արևային մարտկոցներով կահավորելու փորձնական ծրագիրը։«Արցախպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ, այս մասին, հունվարի 17-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ, խոսելով Արցախում վերականգնվող, մասնավորապես՝ արևային էներգետիկայի զարգացման մասին՝ ասել է ԱՀ պետական նախարար Արայիկ Հարությունյանը:«Բացի Շուշիի շրջանից, համանման ծրագիր է կյանքի կոչվելու նաև Ասկերանի շրջանում, որտեղ հանրային նշանակության շինություններն անցնելու են վերականգնվող էներգիայի սպառման
  • Made in China. ճի՞շտ է, որ չինական բոլոր ապրանքները ցածրորակ են
    Ինչո՞ւ է չինական ապրանքը Հայաստանում անորակ, իսկ ԱՄՆ-ում՝ որակյալ։ newmag-ը պատմում է չինական տնտեսության հաջողության պարզ ճշմարտությունները:Չինաստանն իսկապե՞ս արտադրում է ամեն ինչԱյս երկիրը գործարանների ու ֆաբրիկանների երկիր է, այստեղ արտադրում են ամեն ինչ, կամ՝ գրեթե ամեն ինչ: Թերևս միայն մի քանի զինատեսակներ կան, որոնք Պեկինը գնում է ուրիշ երկրներից: Տնտեսագետները վստահեցնում են՝ համաշխարհային շուկային յուրաքանչյուր 5-րդ ապրանքն արտադրված է Չինաստանում:Արտադրական ո՞ր ճյուղերում է Չինաստանն առաջինըՀամակարգիչների ու դրանց համար անհրաժեշ
  • Հայաստան կատարված դրամական փոխանցումների կառուցվածքը ինքնին «դիվերսիֆիկացվել է»
    Ֆիզիկական անձանց դրամական փոխանցումների մասին վերջին հրապարակումը վերաբերում է անցյալ տարվա նոյեմբերին: Սկզբում, նշենք, որ խոսելով ԱՄՆ դոլարով փոխանցումների մասին, անհրաժեշտ է մեկ պայմանականություն ընդունել՝ ոչ բոլոր փոխանցումներն են կատարվում են այս արժույթով: Օրինակ՝ Ռուսաստանից փոխանցումների մի մասը կարող է լինել ռուբլով: Սակայն պաշտոնական տվյալները տրվում են միայն ԱՄՆ դոլարով:  Հայտնի է, որ Ռուսաստանում դոլարի բազմակի ամրապնդումն այս երկրից փողի ներհոսքի անկմանն է հանգեցրել: Անցյալ տարի ռուբլին ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ մի փոքր ամրա
  • Արցախում բենզինի և դիզելային վառելիքի գները թանկացել են
    Տարեսկզբից Արցախում թանկացել են բենզինն ու դիզելային վառելիքը: Այս մասին «Արցախպրես»-ի թղթակցի հետ զրույցում ասել է ԱՀ Հանրային ծառայությունները և տնտեսական մրցակցությունը կարգավորող պետական հանձնաժողովի տնտեսական մրցակցության պաշտպանության բաժնի պետ Սերգեյ Գրիգորյանը՝ մանրամասնելով, որ մասնավորապես «Պրեմիում» տեսակի բենզինը 450 դրամից դարձել է 470 դրամ, «Ռեգուլար» տեսակինը՝ 430-450, իսկ դիզվառելիքի գինը 400 դրամից հասել է 460 դրամի:Ս. Գրիգորյանի հաղորդմամբ՝ նշված թանկացումները պայմանավորված են ՀՀ հարկային օրենսգրքի փոփոխությամբ:«Համաձայն Հ
  • Bitcoin-ի փոխարժեքը նվազել է
    Աշխարհի խոշորագույն թվային արժույթների (կրիպտոարժույթ) փոխարժեքները հունվարի 11-ի ժամը 10:00-ի դրությամբ.Վերջին 24 ժամում Bitcoin-ի փոխարժեքը դրամի նկատմամբ նվազել է 5.54%-ով և կազմել 6566956.73 դրամ, ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ Bitcoin-ի փոխարժեքը նվազել է 5.51%-ով և կազմել 13547.1 դոլար, կապիտալիզացիան կազմում է 227,526,077,808 դոլար (-5.50%), ծավալը (24ժ)` 17,724,700,000 դոլար (+4.44%):Ethereum-ի փոխարժեքը նվազել է 12.48%-ով և կազմել 1194.22 դոլար, ETH/BTC փոխարժեքը՝ 0.0888404 (-6.94%), կապիտալիզացիան` 115,725,856,071 դոլար (-12.46%), ծավալը (24ժ)` 8,673,230,000 դոլար (-6.49%):Bitcoin Cash-ի փոխարժեքը նվազել է 3.47%-ով և կազմել 2465.5 դոլար, BCH/BTC փոխարժեքը
  • Նավթագազային դարաշրջանի ավարտը շատ մոտ է
    Հանածո վառելիքի դարաշրջանի ավարտը կանխորոշված է։ Միանգամայն հավանական է, որ այն կավարտվի ավելի արագ, քան կանխատեսվել էր ավելի վաղ։ Մաքուր (արևային և քամու) էներգիայի արժեքը տարեցտարի նվազում է, իսկ դրա արտադրությունը մի քանի անգամ ավելանում։ Նավթի պահանջակի աճը կդադարի 2020 թվականին, իսկ եթե Ստենֆորդի հետազոտող Թոնի Սեբան իրավացի է, ապա անցումը վերականգնվող աղբյուրների տեղի կունենա արդեն 2030 թվականին։ Այս մասին ասվում է Հռոմի ակումբի «Come On! Կապիտալիզմը, կրճատեսությունը, բնակչությունն ու մոլորակի կործանումը» հոբելյանական զեկույցում։Նավթի ու
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Դրամավարկային հոսքերի վերլուծության մեթոդաբանական հիմնախնդիրները բանկային համակարգում

    ՆԱՐԻՆԵ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
    ՀՊՏՀ կառավարչական հաշվառման և աուդիտի ամբիոն

    Դրամական հոսքերի հաշվետվության` ուղղակի և անուղղակի մեթոդներով ներկայացումը մինչ այժմ էլ բուռն քննարկումներ է առաջացնում տեսաբանների շրջանում: Ունենալով առավելություններ և թերություններ` այս երկու մեթոդներն էլ կիրառելի են համարվում միջազգային հաշվապահական չափորոշիչներով: Հոդվածում ներկայացվում են ուղղակի և անուղղակի մոտեցումներով դրամական հոսքերի վերլուծության մեթոդաբանական մոտեցումները բանկային համակարգում:

    Հիմնաբառեր. ֆինանսական հաշվետվություններ, դրամական հոսքերի ուղղակի և անուղղակի մեթոդներ, կառավարչական որոշումներ 

    Դրամական հոսքերի հաշվետվությունների հրապարակման անհրաժեշտությունն ի հայտ եկավ դեռևս անցյալ դարի 60-ականներին: Կորպորատիվ գործարարության զարգացմանը զուգահեռ, հիմնախնդիրներ առաջացան դրամական հոսքերի տեղաբաշխման, դրամի շրջապտույտի արագացման, ինչպես նաև դրամական միջոցների օգտագործման արդյունավետության վերաբերյալ կառավարչական որոշումներ կայացնելու առումով: Շատ դեպքերում, ցուցաբերելով շահութաբերության բարձր ցուցանիշներ և գործարարության մրցունակ ակտիվություն, կազմակերպությունները հայտնվում էին ծանր ֆինանսական վիճակի մեջ` դրամի պակասի պատճառով: Չկարողանալով կարգավորել դրամական հոսքերը իրացման ծավալների աճի կամ մատուցվող ծառայությունների ընդլայնման պարագայում անգամ` առևտրային
    կազմակերպություններում կուտակվում էին երկարաժամկետ ու կարճաժամկետ պարտավորություններ, նվազում էր վճարունակության մակարդակը:
    Մյուս կողմից` դրամական հոսքերի գծով անարդյունավետ կառավարչական  որոշումներ կայացնելիս գործարարության որոշակի փուլերում ձևավորվում էին դրամի ավելցուկային կուտակումներ, որոնք որոշակիորեն սառեցվում էին և դառնում չաշխատող ակտիվներ:
    Գործարար աշխարհում ձևավորվեց մի իրավիճակ, երբ առևտրային կազմակերպության ֆինանսական հաշվետվություններ օգտագործողները փորձում էին հասկանալ, թե առավելապես որ ոլորտներում են ստեղծվում և օգտագործվում դրամական միջոցները և դրանց համարժեքները: Այդ հարցադրումները հատկապես արդիական էին բանկային համակարգում, որտեղ դրամական միջոցները հանդես էին գալիս որպես «յուրօրինակ արտադրանք»: Այստեղ դրամական հոսքերի ակտիվությունը, կապված ֆինանսական միջնորդության, դրամական միջոցների ներգրավման և տեղաբաշխման գործառույթների հետ, որոշումներ կայացնողների շրջանում անհրաժեշտություն էր առաջացնում դրա վերաբերյալ հրապարակելու ֆինանսական հաշվետվություն: Ընդ որում, հարկ էր որոշել դրամական միջոցների ոչ միայն անցյալի, այլև ապագա հոսքերի գումարները, ժամանակի մեջ դրանց բաշխումը և որոշակիությունը: Ֆինանսական հաշվետվություններն օգտագործողները նպատակահարմար գտան ուսումնասիրել շահութաբերության և
    զուտ դրամական միջոցների հոսքերի փոխառնչությունները:
    Դրամական հոսքերի կարգավորման և նպատակային կառավարչական որոշումներ կայացնելու համար դեռևս անցյալ դարի 70-ական թվականներին գործողության մեջ դրվեց «Դրամական հոսքերի մասին» հրապարակվող ֆինանսական հաշվետվությունը, որը եկավ լրացնելու մինչ այդ արդեն հրապարակվող հաշվապահական հաշվեկշռին և ֆինանսական արդյունքներին վերաբերող հաշվետվությունները: Ներկայումս դրամական հոսքերի մասին հաշվետվության ներկայացումը կարգավորվում է Հաշվապահական հաշվառման միջազգային ստանդարտ 7-ով, որի նպատակն է «ապահովել դրամական միջոցների և դրանց համարժեքների ժամանակագրական փոփոխությունների վերաբերյալ տեղեկատվական ներկայացումը դրամական միջոցների հոսքերի մասին հաշվետվության օգնությամբ` դրամական հոսքերը դասակարգելով ըստ գործառնական, ներդրումային և ֆինանսական գործունեությունների»:
    Համաձայն ՀՀՄՍ 7-ի` կազմակերպության դրամական հոսքերի մասին տեղեկատվությունը օգտակար է այն առումով, որ ֆինանսական հաշվետվությունների օգտագործողներին տրամադրում է հիմքեր` գնահատելու կազմակերպության` դրամական միջոցներ և դրանց համարժեքներ ստեղծելու կարողությունը և դրամական միջոցների հոսքերի օգտագործման պահանջները:
    Միջազգային չափորոշիչներով` կազմակերպությունների դրամական հոսքերը ներկայացվում են երեք` գործառնական, ներդրումային և ֆինանսական ուղղություններով: Գործառնական գործունեությամբ կազմակերպությունը հիմնականում ապահովվում է հասույթով, քանի որ այն տնտեսավարման որոշիչ նպատակն է: Ներդրումային գործունեությունը երկարաժամկետ ակտիվների և այլ ներդրումների ձեռքբերումն ու օտարումն է, իսկ ֆինանսական գործունեության արդյունքում տեղի են ունենում կազմակերպության ներդրած սեփական կապիտալի և փոխառու միջոցների մեծության ու կառուցվածքի փոփոխություններ:
    Ընդ որում, դրամական միջոցների հոսքերը ներկայացվում են ուղղակի` հիմնված գործառնությունների արձանագրման դրամարկղային սկզբունքի վրա, և անուղղակի` գործառնությունների հաշվեգրման սկզբունքի հիման վրա: Առաջին դեպքում հաշվարկային ելակետ է համարվում թողարկման (ծառայությունների իրացման) ծավալը, իսկ երկրորդ դեպքում` հաշվետու ժամանակաշրջանում ձևավորված զուտ շահույթը (գծապատկեր 1):
    Ուղղակի մեթոդով կազմված դրամական հոսքերի հաշվետվության հիմքում դրամարկղային սկզբունքն է, համաձայն որի կազմակերպությունների դրամական միջոցների շարժն ու մնացորդը ներկայացվում են դրամի ելքի և մուտքի փաստացի ֆիզիկական հոսքերի հիման վրա: Այս դեպքում հաշվետվությունը լրացնելիս ուղղակիորեն օգտվում են դրամական միջոցները հաշվառող սինթետիկ հաշիվների հաշվետու ժամանակաշրջանի գրանցումներից:























    Գծապատկեր 1. Ուղղակի և անուղղակի մեթոդներով դրամական հոսքերի ներկայացման համընդհանուր մոտեցումները

    Անուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերը ներկայացնելիս չեն օգտվում կազմակերպություններում վարվող դրամական միջոցների սինթետիկ հաշիվներում արձանագրվող դրամի փաստացի շարժի տեղեկատվությունից և հաշվետվությունների կազմման համար հիմք են ընդունում ոչ թե դրամարկղային, այլ հաշվեգրման սկզբունքը: Հաշվեգրման սկզբունքի կիրառման պարագայում արդեն հաշվի չի առնվում դրամի փաստացի շարժը, այլ նկատի են առնվում այն հանգամանքները, որոնք անուղղակիորեն հանգեցրել են դրամական միջոցների ավելացմանը կամ նվազմանը:
    Հետևաբար` անուղղակի եղանակով դրամական հոսքերի ներկայացման դեպքում օգտվում են ֆինանսական իրավիճակի մասին հաշվետվության (հաշվապահական հաշվեկշիռ) հոդվածների սկզբնական և վերջնական մնացորդների փոփոխությունից և ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվության տեղեկատվությունից: Այս դեպքում փոխկապակցվում են հաշվապահական հաշվեկշռի հոդվածային շեղումներն ու ֆինանսական արդյունքների հաշվետվության ցուցանիշները, որպեսզի դրամական հոսքերի շարժը ներկայացվի ըստ գործառնական, ներդրումային և ֆինանսական գործունեությունների:
    Եթե դրամական հոսքերի` ըստ վերոնշյալ երեք ուղղությունների ներկայացմանը հիմնականում կողմ են մասնագիտական գրականության մեջ, ապա հոսքերի ներկայացման հաշվարկային մոտեցումների հարցում կան տարակարծություններ ինչպես հեղինակների շրջանում, այնպես էլ միջազգայնորեն ընդունված ստանդարտում: Այսպես` ՀՀՄՍ 7-ով խրախուսվում է գործառնական գործունեությունից առաջացող դրամական միջոցների հոսքերի մասին տեղեկատվությունը ուղղակի մեթոդով ներկայացնելը: Ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի ներկայացման կողմնակից են նաև մի շարք հեղինակներ` բերելով բազմաթիվ փաստարկներ.
    - անուղղակի մեթոդը փոխկապակցում է կազմակերպությունների գործունեության ֆինանսական արդյունքները դրամական հոսքերի հետ և որպես հաշվարկային հիմք ընդունում զուտ շահույթը,
    - եթե դրամարկղային եղանակի վրա հիմնված ուղղակի մեթոդը ներկայացնում է դրամի փաստացի շարժն ըստ ուղղությունների, ապա հաշվեգրման հիմքով անուղղակի մեթոդի կիրառմամբ հնարավորություն է ստեղծվում կողմնորոշվելու տեսանելի ապագայում դրամական հոսքերի կազմում սպասվող փոփոխությունները իրատեսորեն գնահատելու համար,
    - ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի հաշվարկը շատ ավելի բարդ և աշխատատար է, քան անուղղակի մեթոդի պարագայում,
    - անուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի ներկայացումը, ի տարբերություն ուղղակի մեթոդի, առավել սերտ փոխկապվածություն ունի կազմակերպությունների ֆինանսական դրության և ֆինանսական կայունության պաշարի հետ,
    - տնտեսական գործունեության վերլուծությունը առավելապես միտված է կազմակերպությունների ապագա ֆինանսական կայունության ամրապնդման պահուստների բացահայտմանը, այլ ոչ թե անցյալ դեպքերի գնահատմանը, որին առավել նպաստում է անուղղակի եղանակով դրամական հոսքերի ներկայացումը,
    - անուղղակի եղանակով դրամական հոսքերի ներկայացումը առավել սերտորեն է առնչվում կազմակերպությունների «տնտեսական գործունեության անատոմիայի» հետ, քանի որ հաշվի է առնում տնօրինվող ակտիվների, պարտավորությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև ձևավորվող ֆինանսական արդյունքներն ու զուտ շահույթը: Սակայն, դրա հետ մեկտեղ, մասնագիտական գրականությունում փաստարկներ են բերվում հօգուտ ուղղակի մեթոդով դրամական միջոցների հոսքերի հաշվետվության ներկայացման: Մասնավորապես նշվում է.
    - ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի հաշվարկը հիմնվում է կազմակերպությունների գործունեությունից կամ ծառայությունների մատուցումից իրացման հասույթի վրա և չի պահանջում զուտ շահույթի գծով ճշգրտումներ,
    - ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի հաշվարկները չեզոքացնում են ոչ դրամային էֆեկտները, որոնք առկա են անուղղակի մեթոդը կիրառելիս. դրանցից են ամորտիզացիոն հատկացումները, ակտիվների վերագնահատումներից եկամտային աճը կամ արժեզրկման վնասը և այլն,
    - դրամարկղային հենքով ուղղակի մեթոդը կիրառելիս դրամական հոսքերի ձևավորումը չի իրականացվում հաշվապահական հաշվեկշռի և ֆինանսական արդյունքների հաշվետվությունների հիման վրա, որոնց հոդվածները ոչ արժանահավատ կարող են լինել ակտիվների ու պարտավորությունների մնացորդների անիրատեսական վերագնահատումների հետևանքով,
    - ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերն առավել վերլուծական են և բացառում են դրամի ներհոսքերի և արտահոսքերի հաշվանցումները, որոնք կարող են տեղի ունենալ անուղղակի մեթոդի կիրառման դեպքում և ազդել վերլուծության տեղեկատվական ապահովվածության վրա:
    Մյուս կողմից` անուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի ներկայացման նպատակահարմարությունը հիմնավորվում է կազմակերպությունների հեռանկարային կառավարման առումով: Մասնագիտական գրականությունում կարծիք է հայտնվում, որ անուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի հաշվետվությունը ռազմավարական նշանակություն ունի, քանի որ ներկայացնում է դրամի շարժի վրա դրականորեն և բացասականորեն ազդող տնտեսավարման գործոնները: Այս առումով, կազմակերպությունների կառավարման օղակները, դրամական հոսքերի անուղղակի մեթոդով կազմված հաշվետվությունների հիման վրա, տեսանելի ապագայում միջոցներ են ձեռնարկում դրամական մուտքերի և ելքերի համախառն սպասելիքների, դեբիտորական պարտքերի կրճատման, պարտավորությունների չափավոր ավելացման ուղղությամբ: Իսկ ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի հաշվետվությունը առավելապես մարտավարական կառավարման խնդիրներ է լուծում, քանի որ, ըստ որոշակի ժամանակահատվածի, բացահայտում է դրամական արտահոսքերի ոլորտները և դրամական զուտ հոսքերի նվազման վրա բացասական ու դրական ազդեցության գործոնները:
    Դրամական հոսքերի հաշվետվության անուղղակի մեթոդի կիրառման հիմքում զուտ շահույթին առնչվող ճշգրտումներն են, որոնք բացառում են ոչ դրամային փոփոխությունները ֆինանսական արդյունքների ձևավորման գործընթացում: Այնուհետև դրամական միջոցների հաշվեկշռային փոխկապվածության մեջ գտնվող հոդվածների փոփոխություններով ներկայացվում են գործառնական, ֆինանսական և ներդրումային գործունեությամբ պայմանավորված դրամական հոսքերը: Այդ նպատակով հաշվարկվում են ֆինանսական վիճակի մասին հաշվետվության սկզբնական և վերջնական ակտիվների ու պարտավորությունների հոդվածների տարբերությունները` հաշվեկշռված  կապ ստեղծելով դրանց ձևավորման ու դրամական միջոցների հոսքերի փոփոխությունների միջև:
    Համաձայն ՀՀ ԿԲ հրահանգավորման` առևտրային բանկերում դրամական միջոցների հոսքերի մասին հաշվետվությունը առաջարկվում է կազմել ուղղակի մեթոդով` ներկայացնելով հաշվետու ժամանակաշրջանի համախառն դրամական մուտքերի և համախառն դրամական վճարումների հիմնական տեսակները:
    Ուղղակի եղանակով դրամական հոսքերը արտացոլում են բանկի դրամարկղում և բանկային հաշիվներում գործառնական, ներդրումային, ֆինանսական գործունեությունից (ներառյալ արտասովոր դեպքերը) Հայաստանի Հանրապետության արժույթի և արտարժույթի, դրամական միջոցների համարժեքների մուտքերը և ելքերը, հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբի և վերջի մնացորդները, ինչպես նաև արտարժույթի փոխարժեքային տարբերությունների հետևանքով դրամական միջոցների և դրանց համարժեքների աճը կամ նվազումը: Այս մեթոդով գործառնական գործունեության դրամական հոսքերի ձևավորումը ներկայացված է աղյուսակ 1-ում:

    Աղյուսակ 1
    Ուղղակի մեթոդով գործառնական գործունեությունից դրամական հոսքերի հաշվետվության ներկայացման մեխանիզմը բանկային համակարգում




























    Ներդրումային և ֆինանսական գործունեությունից բխող դրամական հոսքերի ներկայացումը ուղղակի մեթոդով նույնպես հիմնվում է դրամական միջոցների փաստացի շարժի վրա` ի տարբերություն անուղղակի մեթոդի, որը հաշվեգրման հիմունքով է ձևավորում ներդրումային և ֆինանսական դրամային հոսքերը: Եթե ներդրումային գործունեությունից դրամական հոսքերը արտացոլում են երկարաժամկետ ակտիվների և այլ ներդրումների ձեռքբերումից առաջացած զուտ հոսքերը, ապա ֆինանսական գործունեությունից հոսքերը ներկայացնում են այն գործունեությունից դրամական միջոցների զուտ հոսքերը, որի հետևանքով տեղի են ունենում բանկի սեփական կապիտալի և փոխառու միջոցների ծավալի ու կառուցվածքի փոփոխություններ:
    Աղյուսակներ 2-ում և 3-ում ներկայացնենք Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի հրահանգավորման ուղղակի մեթոդով ներդրումային և ֆինանսական գործունեության դրամական հոսքերի հաշվետվությունների ձևավորման մեխանիզմը:













































    Չնայած այն հանգամանքին, որ ինչպես ֆինանսական հաշվետվությունների կազմման միջազգային չափորոշիչները, այնպես էլ ՀՀ կենտրոնական բանկի հրահանգները խրախուսում են գործառնական գործունեության դրամական հոսքերի ուղղակի մեթոդով ներկայացումը, այնուամենայնիվ, առևտրային բանկերը կարող են դիմել նաև անուղղակի մեթոդին: Հիմնական շարժառիթն այս պարագայում ոչ միայն դրամական հոսքերի հաշվետվության ներկայացման աշխատատարության կրճատումն է, այլև ռազմավարական նպատակներին միտված դրամական հոսքերի հետագա շարժի արդյունավետ կառավարման համար տեղեկատվության ձեռքբերումը և դրամի շարժի գծով հեռանկարային բնույթի կառավարչական որոշումների կայացումը:
    Այսպես` ՀՀ կենտրոնական բանկը, որպես այլընտրանքային տարբերակ, առևտրային բանկերին առաջարկում է դրամական հոսքերի մասին հաշվետվությունը կազմել անուղղակի մեթոդով: Այս դեպքում առևտրային բանկերում մինչև հարկումը ձևավորված շահույթը ճշգրտվում է հետևյալ հերթականությամբ (գծապատկեր 2):








































    Երբ անուղղակի մեթոդով ներկայացվում են ներդրումային և ֆինանսական գործունեության դրամական հոսքերը, ապա այս պարագայում օգտագործվում են այդ հոսքերն արտահայտող հաշվեկշռային հոդվածների սկզբնական և վերջնական մնացորդների շեղումները` շրջանցելով համապատասխան հաշվապահական հաշիվներից պահանջվող տեղեկատվության ուղղակի ձեռքբերումը և սահմանափակվելով միայն բանկի ֆինանսական իրավիճակի մասին (հաշվապահական հաշվեկշիռ) տեղեկատվությամբ:








     Այսպիսով` ուղղակի և անուղղակի մոտեցումներով առևտրային բանկերի դրամական հոսքերի մեթոդաբանական վերլուծության հիման վրա կարելի է կատարել եզրահանգումներ: Չնայած այն հանգամանքին, որ դրամական հոսքերի հաշվետվությունները կարգավորող փաստաթղթերով հիմնականում առաջարկվում է ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի ներկայացումը, առևտրային բանկերին հնարավորություն է ընձեռվում նաև անուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի ներկայացման համար, որը բխում է ոչ միայն բանկերում կիրառվող հաշվապահական հաշվառման քաղաքականությունից, այլև հրապարակվող ֆինանսական հաշվետվություններն օգտագործողների որոշումներից: Բացի այդ, եթե ուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերի ներկայացումը փաստում է արդեն իսկ կայացած դրամի շարժն ըստ առանձին ուղղությունների և համարվում է հետադարձ (ռետրոսպեկտիվ) վերլուծության արդյունք, ապա անուղղակի մեթոդով դրամական հոսքերը առավելապես ռազմավարական վերլուծության տեղեկատվական աղբյուր են` ընդգծելով բանկերի ֆինանսական իրավիճակի հաշվետվության հոդվածների մնացորդների փոփոխության արդյունքում հոսքային կառուցվածքային սպասվելիք փոփոխությունները: