ԱԿՏՈՒԱԼ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • Աշխարհում առաջին բիթքոինային միլիարդատիրոջ կանխատեսմամբ՝ բիթքոինը կփոխարինի ոսկուն
    Հայտնի է, որ 2013թ. Ուինքլվոսն ու նրա երկվորյակ եղբայրը ձեռք են բերել 11 մլն դոլարի բիթքոին, ինչից հետո  թվային արժույթի գինը սրընթաց աճել է՝ եղբայրներին դարձնելով աշխարհում առաջին բիթքոինային միլիարդատերերը: Հայտնի է, որ նրանք այժմ ունեն 1.7 մլրդ դոլարի բիթքոին:Հավելենք, որ անցած ուրբաթ բիթքոինի փոխարժեքը գրանցել է նոր ռեկորդ՝ գերազանցելով 16.000 դոլարի շեմը:
  • Բիթքոինի փոխարժեքը նոր ռեկորդ է սահմանել
    Բիթքոինի փոխարժեքը նոր ռեկորդ է սահմանել՝ միավորի համար հասնելով 18328,90 դոլարի, հայտնում է Сoinmarketcap.com-ը:Այս կրիպտոարժույթի շուկայական կապիտալիզացիան կազմել է 306,5 մլրդ դոլար: Հինգշաբթի՝ դեկտեմբերի 7-ին, բիթքոինը սահմանել էր ռեկորդային նիշեր՝ 14, 15, 16 եւ 17 հազար դոլար:.Փորձագետները բիթքոինի աճը մի քանի պատճառներով են պայմանավորում: Այսպես՝ The Token Fund-ի եւ Tokenbox-ի համահիմնադիր եւ գործընկեր Վլադիմիր Սմերքիսը նշել է, որ այս կրիպտոարժույթի ցատկը կապված է դեկտեմբերի 10-ին բիթքոինի ֆյուչերսների վաճառք գործարկելու Չիկագոյի բորսայի ցանկության հետ: «Կրիպտոշո
  • Վրացական գինին ներառվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես ամենահինը
    Վրացական գինին ներառվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես ամենահին գինի: Այդ մասին հաղորդվում է կազմակերպության կայքում:Ռեկորդը գրանցվել է, երբ գիտնականների խումբը հնագիտական պեղումներ է իրականացնել Թբիլիսիից 50 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Գադակրիլի Գորա և Շուլավերիս Գորա կոչվող բնակավայրերում, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. 6000-5800 թվականներին:Հետազոտողները հայտնաբերել են 8 հազար տարվա հնության կավե անոթներ, որոնք պարունակել են գինու մնացորդային միացություններ:Ինչպես նշվում է կայքում, մինչ այդ գինեգործության ամենավաղ վկայությունը հա
  • Հյուրատնային բիզնեսով զբաղվող 18 գործարար բարելավել է մարկետինգի և վաճառքի գիտելիքը և կարողությունը
    Դիանա Ավետյանը կարևորել է, որ պետք է հետևել ոլորտի և ընդհանուր շուկայի զարգացման միտումներին և յուրաքանչյուր հաճախորդին առաջարկել նրա կարիքները բավարարող ծառայություններ: Փորձագետը նաև շեշտեց, որ մասնակիցներն ուշադրություն դարձնեն հատկապես թվային դարաշրջանում հաճախորդների նախասիրությունների փոփոխություններին:«Ի-վի քոնսալթինգի» ծրագրերի ղեկավար Սևակ Հովհաննիսյանը նշել է, որ «Գործընկերություն՝ հանուն գյուղական համայնքների բարգավաճման» (USAID/PRP) ծրագրի շրջանակում սա հերթական դասընթացն էր ծրագրի շահառուների համար: «USAID/PRP ծրագրի կարևորա
  • Ամերիաբանկը ճանաչվել է «Տարվա լավագույն բանկ» «The Banker»-ի կողմից
    Ամերիաբանկը «Financial Times» հեղինակավոր կազմակերպության «The Banker» ամսագրի կողմից արժանացել է Հայաստանի 2017թ. «Տարվա լավագույն բանկ» մրցանակին:«The Banker» ամսագրի կողմից Ամերիաբանկը Հայաստանի «Տարվա լավագույն բանկ» է հռչակվում արդեն 3-րդ տարին անընդմեջ, իսկ ընդհանուր առմամբ` իր գործունեության ընթացքում 5-րդ  անգամ (նախորդ մրցանակները`2010թ., 2013թ., 2015թ., 2016թ.): Լոնդոնում կայացած մրցանակաբաշխության հանդիսավոր արարողության ժամանակ մրցույթի կազմակերպիչները նշեցին, որ Ամերիաբանկը հաղթող է ճանաչվել` հաշվի առնելով է մի շարք չափանիշներ` Բանկն ամրապնդել է ի
  • Ավստրալիայում գործարկել են աշխարհում ամենամեծ մարտկոցը
    Աշխարհում ամենամեծ՝ 100 մեգավատտանոց լիթիում-իոնային մարտկոցը պաշտոնապես գործարկվել է Հարավային Ավստրալիայում՝ խոստանալով իրական հեղափոխություն անել էլեկտրաէներգիայի արտադրման ու պահման ոլորտներում:Ինչպես տեղեկացնում է The Guardian-ը, նոյեմբերի կեսին տեղադրված մարտկոցը գործարկվել է երեկ, երբ օդի ջերմաստիճանը գերազանցել է +30 աստիճանը:Աղբյուրը մանրամասնում է, որ մարտկոցը ստեղծել է ամերիկյան Tesla ընկերությունը: Ավելի վաղ ընկերության հիմնադիր-ղեկավար Իլոն Մասկը խոստացել էր Ավստրալիայի համար այնպիսի մարտկոց ստեղծել, որը հնարավորություն կտա խուս
  • Հայաստանն ու Ռուսաստանը նոր արձանագրությամբ կսահմանեն 2018-ին ՀՀ մատակարարվելիք գազի սակագինը
    ՀՀ կառավարությունն առաջիկա նիստում քննարկելու է Հայաստանի և Ռուսաստանի Դաշնության միջև Հայաստանի Հանրապետություն բնական գազի առաքման ժամանակ գների ձևավորման կարգի վերաբերյալ 2013 թվականի դեկտեմբերի 2-ի համաձայնագրում փոփոխություններ կատարելու մասին» արձանագրության կնքման առաջարկությանը համաձայնություն տալու մասին հարցը:Վերոնշյալ հարցը կքննարկվի գործադիրի նոյեմբերի 30-ի նիստում:Հիմնավորման համաձայն՝ սույն արձանագրությամբ բնական գազի գինը Հայաստանի համար 2018 թվականի հունվարի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ սահմանվում է 150 ԱՄՆ դոլար՝
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Ըստ գործունեության տեսակի ինքնարժեքի հաշվարկման մեթոդի նշանակությունը գործառնական աուդիտում

    ԱԻԴԱ ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ
    ՀՊՏՀ կառավարչական հաշվառման ամբիոն


    Միավոր արտադրանքի ինքնարժեքը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է կազմակերպության կառավարչական որոշումների ընդունման համար: Ինքնարժեքի ճշգրտությունը կախված է դրա հաշվարկման մեթոդից: Գոյություն ունեցող մեթոդներից տարբերվում է ըստ գործունեության տեսակի ինքնարժեքի հաշվարկը, որը թույլ է տալիս մանրամասնել ծախսերի հաշվարկն ըստ գործառնությունների, որպես հիմք է ծառայում գործառնական աուդիտի ու կառավարչական բոլոր մակարդակներում ավելորդ ծախսեր կրողների կրճատման համար: Այս մեթոդի գլխավոր հատկանիշը առանձին արտադրատեսակների միջև անուղղակի ծախսերի բաշխման հատուկ մոտեցման յուրահատկություններն են: Դրա ներդրումը ՀՀ-ում սերտորեն կապված է արտադրության կազմակերպման «ճիշտ ժամանակին» համակարգի գործադրման հետ:

    Հիմնաբառեր. միավոր արտադրանքի ինքնարժեք, ըստ գործունեության տեսակի ինքնարժեքի հաշվարկ, գործառնություններ, անուղղակի ծախսերի բաշխում, արտադրության կազմակերպման «ճիշտ  ժամանակին» համակարգ, գործառնական աուդիտ, կառավարչական հաշվառում



    Ինքնարժեքը կազմակերպության գործունեության կարևոր ցուցանիշներից մեկն է: Արդի պայմաններում մրցակցային գերակայությունները շուկայում ապահովում են այն կազմակերպությունները, որոնց արտադրանքների (աշխատանքներ, ծառայություններ) ինքնարժեքը, համեմատած մյուս միասեռ արտադրանքներ թողարկող կազմակերպությունների հետ, ավելի ցածր է: Դրա հետ կապված` կարևորվում է միավոր արտադրանքի ինքնարժեքի հաշվարկման մեթոդի ճիշտ ընտրությունը, որը թույլ է տալիս շահութաբեր արտադրատեսակների, անհեռանկար տեսականիների թողարկման շուրջ համապատասխան կառավարչական որոշումներ ընդունել: Այդ իմաստով, շատ կիրառական է ըստ գործունեության տեսակի (ԸԳՏ)ինքնարժեքի հաշվարկման մեթոդը` հատկապես այն կազմակերպություններում, որտեղ անուղղակի արտադրական ծախսումները գերազանցում են ուղղակի ծախսումները:
    Նշված մեթոդի ներդրման կարևորագույն պայման է արտադրության կազմակերպման կատարելագործումը, մասնավորապես` «ճիշտ ժամանակին» (ՃԺ)համակարգի ներդրումը հայրենական արտադրության կազմակերպություններում: ՃԺ համակարգին զուգահեռ առաջացավ վերադիր ծախսերի հաշվառման և բաշխման ԸԳՏ մեթոդը առանձին արտադրատեսակների միավորների ինքնարժեքը հաշվարկելիս: Դրա գաղափարը պատկանում է Ջ.Ստաուբսին: Կառավարչական հաշվառման ամբողջական համակարգում 1980-ական թվականներին դա ընդգրկվել է Ռ. Կուպերի և Ռ. Կապլանի աշխատություններում: 1990-ական թվականներին ԸԳՏ մոդուլը ներառվեց ERP-2 չափորոշչի մեջ: Այս մեթոդից օգտվում են առաջատար երկրների կազմակերպությունները: Ընդ որում, մեթոդի ներդրման հարաբերակցությունը ճյուղից ճյուղ զգալիորեն տարբերվում է: Օրինակ` Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում դա կիրառում է արտադրական կազմակերպությունների 2050 տոկոսը, իսկ ֆինանսական ոլորտում`1520 տոկոսը:
    Արտադրության կազմակերպման ՃԺ համակարգի և վերադիր ծախսերի հաշվառման և բաշխման ԸԳՏ մեթոդի ներդրումը անհրաժեշտ տեղեկատվություն է ապահովում գործառնական աուդիտի և արտադրության կազմակերպման բոլոր մակարդակներում ավելորդ ծախսերի բացահայտման համար:
    Ներկայումս հայրենական արտադրողների գործունեությունը պետք է կողմնորոշված լինի դեպի բարձրորակ և մրցունակ արտադրանքների թողարկումը` արտադրության ծախսումների առավելագույն կրճատմամբ: Ուստի հատուկ նշանակություն է տրվում արտադրության կառավարման մեջ տարբեր առաջատար երկրներում կիրառվող աշխատանքի կազմակերպման ձևերի ու մեթոդների ներդրմանը:
    ՃԺ համակարգն առաջացել է Ճապոնիայում 20-րդ դարի 70-ական թվականների կեսերին` «Տոյոտա» կազմակերպությունում և այժմ մեծ հաջողությամբ կիրառվում է շատ զարգացած երկրներում: Ըստ ՃԺ համակարգի` բիզնեսի կազմակերպիչները հրաժարվում են մեծ ծավալներով ապրանքախմբերի արտադրությունից, փոխարենը ներդրվում է անընդհատ հոսքային առարկայական արտադրություն: Ընդ որում, արտադրամասերի և տեղամասերի նյութատեխնիկական սպասարկումն իրականացվում է այնքան փոքր ապրանքախմբերով, որ, ըստ էության, տեղի է ունենում հատային թողարկում: Այս համակարգը ապրանքանյութական արժեքների առկայությունը դիտարկում է որպես չարիք, ինչը դժվարացնում է շատ խնդիրների լուծումը: Պահանջելով պահպանության զգալի ծախսումներ` մեծ նյութական պաշարները բացասաբար են ազդում կազմակերպության ֆինանսական ռեսուրսների բավարարման, մանևրելու, մրցունակության վրա: Գործնական տեսակետից ՃԺ համակարգի գլխավոր նպատակն է ցանկացած ավելորդ ծախսերի կրճատումը և արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը:
    Այս համակարգում գործում է հետևյալ սկզբունքը. «Արտադրել միայն այն ժամանակ, երբ դրա կարիքը զգացվում է, և միայն այն քանակությամբ, որը պահանջվում է գնորդի կողմից»:
    Արտադրության այդպիսի կազմակերպումը պահանջում է նոր մոտեցումներ վերադիր ծախսերի կառավարչական հաշվառման նկատմամբ` միավոր արտադրանքի ինքնարժեքի կազմում: Արտադրության տեխնոլոգիական փոփոխություններն առաջացնում են վերադիր ծախսերի առանձին արտադրատեսակների միջև բաշխման կազմակերպման նոր եղանակներ:
    Արտադրական և սպասարկող արտադրամասերի փոխարեն առաջանում են արտադրական սկզբնական միավորներ (ԱՍՄ), որոնց սահմաններում կուտակվում են ուղղակի և վերադիր ծախսերը: Նշված միավորը ներկայացնում է միևնույն արտադրական տեղամասում տեղակայված զանազան սարքավորումների մի ամբողջություն` ի տարբերություն ավանդական տեղաբաշխման` հայրենական արտադրամասերում: Ընդ որում, կարևոր է, որ արտադրանքի մեկ տեսակ է մշակվում հենց այդ միավորի սահմաններում:
    Սպասարկող արտադրությունները ապախմբավորվում են` բացառությամբ ամենաանհրաժեշտ կառուցվածքային ենթաբաժինների: Այլ կերպ ասած` տեղի է ունենում այնպիսի ծառայությունների ապակենտրոնացում, ինչպիսիք են վերանորոգման, տրանսպորտային արտադրամասերը և այլն, ինչպես
    նաև այստեղ աշխատող մասնագետների ուղղակի ամրացում սպասարկվող օբյեկտներին: Արդյունքում` կրճատվում է վերադիր ծախսերի բաշխման կիրառման աշխատատարությունը և պարզեցվում դրանց հաշվառումը: Արտադրական վերադիր ծախսերը հավաքագրվում են ԱՍՄ-ներում, և առանց բաշխման(քանի որ միավորի մեջ արտադրվում է մեկ տեսակի արտադրանք) ձևավորվում արտադրանքի ինքնարժեքը:
    Ոչ արտադրական վերադիր ծախսերը (եթե ընտրված է լրիվ ծախսերի հաշվարկման մեթոդը) բաշխվում են արտադրական միավորների միջև նախապես ընտրված հիմքի համամասնությամբ` օգտագործելով հաշվարկային դրույքաչափերը: Նման բաշխում հաճախ պահանջվում է կառավարչական որոշումների ընդունման համար, որոնք հիմնվում են լրիվ ինքնարժեքի տեղեկատվության վրա:
    Մինչև անցյալ դարի կեսերը հայրենական և արտասահմանյան համապատասխան գործառնություններում որպես վերադիր ծախսերի բաշխման հիմք էին ծառայում միավոր արտադրանքի գծով ուղղակի աշխատանքային ծախսումները: Դա պայմանավորված էր երկու հանգամանքով. նախ` դրանք հեշտությամբ էին պլանավորվում և հաշվառվում, երկրորդ` շնորհիվ արտադրության մեքենայացման ցածր մակարդակի, ինքնարժեքի կառուցվածքի մեջ մեծ տեղ էին զբաղեցնում:
    Հաշվառման օբյեկտների միջև ըստ գործառնությունների խմբավորված ծախսերի բաշխման հաջորդականությունը բավական բարդ է: Նախ հարց է առաջանում` արդյո՞ք համապատասխան մակարդակների ծախսերը պետք է բաշխվեն հաշվառման օբյեկտների միջև: Դա կախված է դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերի առկայությունից: Օրինակ` հաճախորդների հետ հարաբերությունների պահպանման ծախսերը պետք է բաշխվեն առաքման հատվածի օբյեկտների միջև, բայց չպետք է ներառվեն արտադրանքի ինքնարժեքի մեջ: Երկրորդ բարդությունը պայմանավորված է առանձին օբյեկտների միջև ծախսերի բաշխման (կամ ծախսեր կրողի)ընտրությամբ:
    Դա գործառնություններին վերաբերող ծախսերի բաշխման հիմքն է կազմում:
    Ծախսերի գործոնը հաշվառման օբյեկտների կողմից օգտագործվող գործառնության քանակական չափերի արդյունքն է: Ի սկզբանե Ռ.Կապլանը առաջարկում էր ծախսումների գործոնի երեք տիպ. ա) գործառնական (կատարված պատվերների քանակը, բեռնափոխադրումների տոննաների քանակը և այլն), բ) ժամանակային (մեքենա/ժամ, մարդ/ժամ, տոննա/կիլոմետր և այլն), գ) ինտենսիվ (համալիր ցուցիչներ` ըստ ժամանակի և որակի գործոնների ոչ միասեռության հաշվառման):
    Հետագայում Ռեյ Հ. Գարիսոնն իր աշխատություններից մեկում առաջարկում է ծախսումների գործոնի մի շարք ցուցանիշներ` հաշվի առնելով տարբեր ոլորտների գործունեության առանձնահատկությունները: Դրանք են` որակի ստուգումները, արտադրանքների պատվերները, նավերի բեռնումները, առցանց` համակարգիչների աշխատած ժամանակը, ինքնաթիռների թռիչքային ժամերը, զբաղեցրած մահճակալների քանակը և այլն:
    ԸԳՏ մեթոդն ունի դրական և բացասական կողմեր: Այսպես` տալով ըստ գործառնությունների մանրակրկիտ հաշվառման հնարավորություն, նշված մեթոդը որպես հիմք է ծառայում որակյալ նախահաշիվներ կազմելու, փաստացի ծախսումների և ծախսերի նախահաշիվներից շեղումների գործոնային վերլուծության և աուդիտի համար: Այս ամենը թույլ է տալիս գնահատել կազմակերպության սպասվող արտադրողականությունը և արդյունավետությունը:
    Բացասական են համարվում ներդրման բարձր արժեքը և ծախսումների մասին տվյալների հավաքագրման աշխատատարությունը:
    ԸԳՏ ինքնարժեքի գնահատման մեթոդը բաղկացած է հետևյալ տարրերից.
    - առևտրային կազմակերպության գործունեության հիմնական տեսակների բացահայտում,
    - կազմակերպության գործունեության յուրաքանչյուր տեսակի գծով ծախսումներ կրողների բացահայտում,
    - վերադիր ծախսերի ուղղակի կամ անուղղակի կարգով վերագրում գործունեության յուրաքանչյուր տեսակի գծով ստեղծված ծախսերի կրողներին,
    - համապատասխան ծախսերի գործոնի հիման վրա յուրաքանչյուր ծախս կրողի գծով վերադիր ծախսերի բաշխման դրույքաչափի որոշում:
    ԸԳՏ մեթոդի կիրառման համաձայն` բոլոր վերադիր ծախսերը կարելի է բաժանել երկու մեծ խմբի. ա) ծախսեր, որոնք անմիջականորեն վերագրելի են առանձին արտադրատեսակների, բ) ծախսեր, որոնց վերագրումը առանձին արտադրատեսակների, անհնար է: Օրինակ` ավանդական մեթոդով սարքավորումների շահագործման և սպասարկման ծախսերը չէին կարող վերագրվել որոշակի արտադրատեսակների: Արդի պայմաններում ՃԺ արտադրության կազմակերպման համակարգը հնարավորություն է տալիս այդ ծախսերից շատերը ներառելու տվյալ արտադրանքի ինքնարժեքի մեջ: Ինչ
    վերաբերում է երկրորդ խմբի ծախսերին, ապա, օրինակ` ապահովագրավճարները չեն կարող վերագրվել առանձին արտադրատեսակների: Դրանց համար պետք է ծախսերի բաշխման գործոնի ճիշտ ընտրություն կատարել:
    Այսպիսով` ՃԺ համակարգի և ԸԳՏ մեթոդի միաժամանակյա կիրառումը թույլ է տալիս նորովի դիտարկել այնպիսի վերադիր ծախսերի էությունը, ինչպիսիք են արտադրության սպասարկման, կառավարման, առաքման ոլորտի ծախսերը, որոնք կարող են վերագրվել որոշակի ծախսային կենտրոնների գործունեությանը կամ արտադրության վերջնական արդյունքին` կիրառելով ծախսերի կենտրոնների համակարգը, կամ ներառվել հաշվարկման միջոցով:
    Բացի նշվածից, այդ մեթոդի օգտագործմամբ օբյեկտիվորեն է գնահատվում առանձին արտադրատեսակների, ծառայությունների ինքնարժեքը, հետևաբար` վաճառքի գինը:
    Ուստի առանձին արտադրատեսակների մրցունակության գնահատման համար նպատակահարմար է կիրառել հենց այդ մեթոդը: Դա էլ, իր հերթին, պահանջում է տվյալ ճյուղի առանձնահատկություններն ըմբռնող գործառնական կառավարիչների ու աուդիտորների առկայությունը կազմակերպությունում:
    Պետք է նշել, որ ՀՀ կազմակերպություններում զգալի հաջողություններ են արձանագրվել ֆինանսական հաշվառման կատարելագործման ուղղությամբ, սակայն նույնը չի կարելի ասել կառավարչական հաշվառման և գործառնական աուդիտի ոլորտի վերաբերյալ: Մեր կարծիքով` ՀՀ շատ ուսումնական հաստատություններում, մասնավորապես` ՀՊՏՀ-ում, բավարար չափով գիտելիք է տրվում շրջանավարտներին` գործնականում կառավարչական հաշվառման և գործառնական աուդիտի արդյունավետ իրականացման համար: Պարզապես կազմակերպությունների մենեջմենթը պետք է ավելի մեծ ուշադրություն սևեռի վերը բարձրացված հարցերի վրա և կառավարման ավելի հարուստ տեղեկատվություն ապահովի: