ԱԿՏՈՒԱԼ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • Հայտնի են կրիպտոարժույթի համար ամենաբարենպաստ երկրները
    Հայտնի է դարձել, որ Շվեյցարիան կրիպտոարժույթի և բլոքչեյն-նախագծերի համար ամենաբարենպաստ երկիրն է: Վարկանիշային աղյուսակը ներկայացված է BlockShow Europe 2018 կոնֆերանսի կայքում: Վարկանիշային աղյուսակի հեղինակները ուսումնասիրել են 48 երկրներում կրիպտոարժույթի կարգավորումները և հրապարակել թոփ 10 երկրների ցանկը: Շվեյցարիան առաջին հորիզոնականում է հայտնվել այն պատճառով, որ մինչև 2023թ. երկրում զրոյական հարկ է սահմանված կրիպտոարժույթի համար:Երկրորդ տեղում Ջիբրալթարն է, երրորդ տեղում՝ Մալթան: Առաջին հնգյակի մեջ մտնում է նաև Դանիան:Նյութի աղբյուրը՝   
  • Հաշվել չկարողացող բրիտանացիները երկրին տարեկան 20 միլիարդ ֆունտ ստերլինգի վնաս են հասցնում
    Բրիտանացի աշխատակիցների թվաբանության հետ կապված խնդիրները տարեկան մոտ 20 միլիարդ ֆունտ ստերլինգի վնաս են հասցնում երկրի տնտեսությանը,– ասվում է Natinal Numeracy ոչ առևտրային կազմակերպության հետազոտության մեջ։ Այն թվերի հետ աշխատելու ունակությունը ստուգող առցանց թեստ է մշակել, որը ցույց է տվել, որ մոտ 17 միլիոն չափահաս բրիտանացիներ հաշվելու հմտություններին տիրապետում են տարրական դասարանների աշակերտների մակարդակով։  Նշվում է, որ թվաբանության հետ խնդիրների պատճառով տուժում են աշխատանքի արտադրողականությունն ու անձնական ֆինանսները։ Վատ հաշվող
  • Այսօր Հեռահաղորդակցության եւ տեղեկատվական հասարակության համաշխարհային օրն է
    Մայիսի 17-ին աշխարհը նշում է Հեռահաղորդակցության եւ տեղեկատվական հասարակության համաշխարհային օրը:Հեռահաղորդակցության եւ տեղեկատվական հասարակության համաշխարհային օրվա նպատակն է խթանել տեղեկացվածության մակարդակն այն հնարավարությունների մասին, որոնք կարող են բերել հասարակություններին եւ երկրներին համացանցի եւ տեղեկատվահաղորդակցական տեխնոլոգիաները (ՏՀՏ), ինչպես նաեւ «թվային խզման» հաղթահարման ճանապարհների մասին:Մայիսի 17-ին նշվում է առաջին միջազգային հեռագրական կոնվենցիայի ստորագրման տարեդարձը: Նյութի աղբյուրը՝    https://news.am
  • ԱՄՆ-ում ռոբոտը մարդկանց կարող է օգնել հագնել հագուստները
    Ջորջիայի տեխնոլոգիական համալսարանի ինժեներները ստեղծել են PR2 ռոբոտին, որը կարող է մարդկանց հագուստ հագցնել։ Խելացի սարքն արդեն կարողանում է օգնել նրանց, որոնք հիվանդանոցում են և դժվարանում են ինքնուրույն հագնվել։ Այս մասին հաղորդում է Science Daily-ն։ Արդյունավետ աշխատանքի համար գիտնականները խալաթ հագնելու 11 հազար վիրտուալ օրինակ են մոդելավորել։Նախագծի համակարգող Զաքորի Էրիքսոնի խոսքով՝ ռոբոտը փորձում է հասկանալ, թե մարդն ինչպիսի զգացողությունն է ունենում այս կամ այն սարքից և կանխատեսել հետևանքները։Սարքը դեռևս կարող է տասը վայրկանի ընթացքո
  • Մոլդովան ԵԱՏՄ-ում դիտորդի կարգավիճակ է ստացել
    Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհուրդը քվեարկել է Եվրասիական տնտեսական միությունում Մոլդովային դիտորդի կարգավիճակ տալու օգտին:Այս մասին Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի ընդլայնված կազմով նիստի ընթացքում հայտնել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը: Որոշումն ընդունվել է Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի նեղ կազմով  նիստի ընթացքում: Ավելի վաղ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովն ընդգծել է, որ դրական արդյունքի դեպքում խորհրդի ընդլայնված նիստին կմասնակցի նաև Մոլդովայի նախագահ Իգոր Դոդոնը՝ որ
  • Բրիտանացի գիտնականները պատահաբար մրսածության դեմ դեղամիջոց են ստեղծել
    Մեծ Բրիտանիայի գիտնականները պատահաբար մրսածության դեղամիջոց են ստեղծել, որը կարելի է ընդունել ցանկացած ախտանիշի դեպքում։ Հաբերը թույլ չեն տա վարակին ներթափանցել մարդու բջիջների մեջ։ Այս մասին հաղորդում է Nature Chemistry ամսագիրը։ Լոնդոնի թագավորական քոլեջի գիտնական Էդ Թեյնթի խոսքերով՝ այս դեղամիջոցը պատահաբար է ստեղծվել, երբ իրենք աշխատել են մալարիան կանխող դեղամիջոցի վրա։Այդ փորձերի ժամանակ գիտնականներն առանձնացրել են սպիտակուցային շղթաները և փորձել են միացնել դրանք հազարավոր արդեն գոյություն ունեցող դեղորայքային մոլեկուլների հետ՝ կիրա
  • Կալիֆորնիայում 2020 թվականից հետո կառուցվելիք շինություններում արևային մարտկոցները պարտադիր կդառնան
    ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգում 2020 թվականից հետո կառուցվելիք շինություններում արևային մարտկոցները պարտադիր կդառնան:Ինչպես նշում է ABC հեռուստաընկերությունը, ԱՄՆ-ում առաջին անգամ ներկայացված այս   նախաձեռնությունը քննարկման է ուղարկվել նահանգի էներգետիկայի հարցերով հանձնաժողով, որն էլ հաստատել է այն:Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ եթե իշխանությունները հաստատեն նախագիծը, մի ընտանիքի համար տուն կառուցելու արժեքը կբարձրանա 10.500 դոլարով, սակայն երկարաժամկետ հեռանկարում արևային մարտկոցները 16 հազար դոլարի չափով գումար խնայելու հնարավորությո
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Տեղեկատվական և հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառման առանձնահատկություններն ու առկա խնդիրները ՀՀ մասնագիտական կրթության ոլորտում

    ՄԱՐԻԱՆԱ  ՔՈՉԱՐՅԱՆ

    ՀՊՏՀ կառավարման ամբիոն 

    Ուսումնական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման նպատակով տեղեկատվական և հաղորդակցման տեխնոլոգիաների ներդրման համատեքստում կարևորագույն խնդիրներից է ՏՀՏ կիրառելիության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունն ուսանողների և դասավանդողների շրջանում: 2017 թվականին մենք կատարել ենք սոցիոլոգիական հետազոտություն ՀՀ մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ուսանողների ու աշխատակիցների շրջանում` բացահայտելու կրթության ոլորտում ՏՀՏ կառավարման գործընթացի հիմնական բնութագրիչները, ինչի վերլուծության արդյունքներն էլ ամփոփվել և ներկայացվել են սույն հոդվածում:

    Հիմնաբառեր. տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, համացանց, ուսումնական գործընթաց, մասնագիտական կրթություն, ուսումնական հաստատություն:

    Տնտեսության բոլոր ոլորտներում ՏՀՏ տարածումն ու արագ զարգացումը կրթության բնագավառում նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրման, կիրառման և կառավարման անհրաժեշտություն են առաջացնում: Այսօր անվիճելի է ժամանակակից տեխնոլոգիաների կարևորությունը, իսկ դրանց
    տիրապետելու պահանջը ենթադրում է կրթության նոր մոդելի կիրառում:  Ներկայումս ուսումնական գործընթացի արդյունավետության ապահովման նախապայմաններից է նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառումը, սակայն, շատ դեպքերում ուսումնական գործընթացի մասնակիցները պարզապես տեղյակ չեն կրթության ոլորտում ՏՀՏ ներդրման, կիրառման ու կառավարման ձևերի, եղանակների և, առհասարակ, հնարավորությունների մասին:
    Ուսումնական գործընթացի բարելավման նպատակով ՏՀՏ ներդրման համատեքստում կարևորագույն խնդիրներից է վերջիններիս կիրառության ուսումնասիրությունն ուսանողների և դասավանդողների շրջանում: 2017 թվականին իրականացրել ենք սոցիոլոգիական հետազոտություն ՀՀ մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների ուսանողների ու աշխատակիցների շրջանում` բացահայտելու կրթության ոլորտում ՏՀՏ կառավարման գործընթացի հիմնական բնութագրիչները:
    Հետազոտությունը կատարվել է ներկայացուցչական բազմաստիճան ընտրանքով. ընդգրկվել են ՀՀ բոլոր մասնագիտական կրթական հաստատությունները, այնուհետև, ներկայացուցչական համամասնությամբ, հաստատությունները բաժանվել են ըստ գտնվելու մարզի, իրականացվող կրթական ծրագրի: Հաշվի առնելով վերոնշյալ չափանիշները` ընտրվել են համապատասխան ուսումնական հաստատություններ` 3% սահմանային սխալով, ընտրանքի ճշտությունը` 97%: Նախ նշենք, որ, համաձայն «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքի, մասնագիտական կրթական ծրագրերը նպատակաուղղված են կրթության հանրակրթական և մասնագիտական մակարդակների հաջորդականության միջոցով համապատասխան որակավորման մասնագետների պատրաստմանը, կարողությունների և հմտությունների ձևավորմանը, գիտելիքների ընդլայնմանն ու որակավորման բարձրացմանը: ՀՀ-ում մասնագիտական հիմնական կրթական ծրագրերն են`
    - նախնական մասնագիտական (արհեստագործական).
    - միջին մասնագիտական.
    - բարձրագույն մասնագիտական.
    - հետբուհական մասնագիտական:
    Անդրադառնալով հարցմանը` նշենք, որ փորձ է արվել հնարավորինս ապահովելու բոլոր մարզերի, սեռատարիքային խմբերի, կրթական ծրագրերի մասնակիցների և հարցաթերթիկով նախատեսված այլ թիրախային խմբերի ընդգրկվածությունը. տեղեկատվությունը հավաքագրվել է ստանդարտացված հարցման մեթոդով` օգտագործելով ստանդարտացված հարցաթերթիկ: Հարցումն անցկացվել է ինչպես էլեկտրոնային եղանակով, այնպես էլ անկետային հարցման միջոցով:
    Հարցաթերթիկը մշակվել է հնարավորինս պարզեցված եղանակով` մեծ թվով պատասխաններ ապահովելու նպատակով: Բացի հիմնական բնութագրիչներից, հարցաթերթիկի միջոցով փորձել ենք պարզել, թե որքանով են ուսումնական հաստատությունները հագեցած անհրաժեշտ տեղեկատվական և հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաներով, ինչ չափով է ուսումնական գործընթացի ժամանակ կիրառվում ՏՀՏ, ինչպիսին է դասավանդողների և սովորողների տիրապետման մակարդակը, համացանցի առկայության աստիճանը, ինչպես նաև բացահայտել կրթական գործընթացում ՏՀՏ կիրառման հետ կապված խնդիրները: Արդյունքում հնարավոր է դարձել բացահայտել կրթության մեջ ՏՀՏ կառավարման հիմնախնդիրները և դրանց հաղթահարման ուղիները:
    Հետազոտությանը մասնակցել են 657 ուսանող և աշխատակից Հայաստանի բոլոր մարզերից, որոնցից 482-ը` ուսանող, 175-ը` դասախոս (գծանկար 1): 



    Ըստ գծանկարում ներկայացված տվյալների` հարցվածների 30%-ը նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատություններից են, իսկ 70%-ը` բարձրագույն: Նշենք նաև, որ հարցվածների 70,3%-ը (462) իգական, իսկ 29,7%-ը (195) արական սեռի ներկայացուցիչներ են: Սա բացատրվում է այն հանգամանքով, որ աղջիկները սոցիալապես ավելի ակտիվ են և արագ են արձագանքում հարցումներին:
    Ուշագրավ է հարցմանը մասնակցած ուսանողների և դասախոսների տարիքային բաշխվածությունը. հարցվողների գերակշիռ մասը` 72%-ը, 17−25 տարեկաններն են: 














    Ըստ գծանկար 3-ի տվյալների` ուսանողների և դասախոսների 49%-ը Երևանի, իսկ 51%-ը ՀՀ մարզերի ուսումնական հաստատություններից են (գծանկար 3): 























    Գծանկարում ներկայացված են Երևանի և ՀՀ մարզերի մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների հարցվածները: Ընտրանքում գերակշռում են Երևանի ուսումնական հաստատությունները: Սա բացատրվում է այն հանգամանքով, որ մայրաքաղաքում է կենտրոնացված ուսումնական հաստատությունների գերակշիռ մասը, ուստի նույն օրինաչափությունը պահպանվել է հետազոտության ընտրանքում: Ելնելով վերոնշյալից` հանգամանորեն դիտարկենք մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների քանակը 2017 թվականին: Այսպես` ըստ ՀՀ ԿԳ ներկայացրած տվյալների, 2017 թ. դրությամբ ՀՀ-ում գործում են 25 նախնական մասնագիտական պետական ուսումնական հաստատություններ, նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթական ծրագրեր իրականացնող 4 կրթահամալիր, 85 միջին մասնագիտական կրթություն իրականացնող պետական և 28 ոչ պետական լիցենզավորված միջին մասնագիտական կրթական ծրագրեր իրականացնող ուսումնական հաստատություններ: Ընդ որում, կատարված վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ուսումնական հաստատությունների մոտ 41%-ը Երևանում է, իսկ 59%-ը` ՀՀ մարզերում:
    Անդրադառնալով բարձրագույն և հետբուհական կրթությանը` պետք է նշել, որ, ըստ ՀՀ ԿԳՆ տվյալների, ՀՀ-ում գործում են 27 պետական բարձրագույն և 31 լիցենզավորված ոչ պետական բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններ, ինչպես նաև 12 ՀՀ-ում գործող պետական մասնակցությամբ բուհեր և արտերկրի պետական ու ոչ պետական բարձրագույն մասնագիտական ուսումնական հաստատություններ, որոնց գերակշիռ մասը` մոտ 86%-ը, մայրաքաղաքում է, իսկ 14%-ը` մարզերում:
    Ըստ ՀՀ ԱՎԾ տվյալների` ասպիրանտուրա ունեցող 59 գիտակրթական կազմակերպություններից 20-ը բուհեր են, 31-ը` ՀՀ ԳԱԱ ինստիտուտներ, 8-ը` այլ գիտական կազմակերպություններ: Սովորողների թիվը:
    Դոկտորանտուրա ունեցող 10 գիտակրթական կազմակերպություններից 5-ը բուհերն են, 5-ը` գիտական կազմակերպություններ:
    Այսպիսով` ըստ վիճակագրական տվյալների մեր վերլուծության, նախնական մասնագիտական, միջին մասնագիտական և հատկապես բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները կենտրոնացված են Երևանում, ինչով էլ բացատրվում է այն հանգամանքը, որ հարցվածների մեծ մասը հենց Երևանից է:
    Ուսումնասիրելով ուսումնական հաստատությունների ՏՀՏ հագեցվածության, ինչպես նաև ուսումնական գործընթացում դրանց կիրառման աստիճանը` հարցաթերթիկում ներառել ենք համապատասխան հարցեր, որոնց վերլուծության արդյունքները կարելի է տեսնել ստորև ներկայացված աղյուսակում. 
























    Այսպիսով` «Ձեր ուսումնական հաստատությունը հագեցած է անհրաժեշտ տեղեկատվական և հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաներով» հարցին հարցվածների մեծ մասը` 52%-ը, պատասխանել է «մասամբ», 37%-ը` «այո», 6%-ը` «չգիտեմ» և 5%-ը` «ոչ»: Միևնույն ժամանակ, ուսումնական գործընթացում ՏՀՏ կիրառության հետ կապված հարցման արդյունքները հետևյալն են. այո` 38%, մասամբ` 46%, ոչ` 9%, չգիտեմ` 8%: 657 հարցվողներից 272-ը պատասխանել է, որ ուսումնական գործընթացում կիրառում է ՏՀՏ,
    296-ը` մասամբ, իսկ 89-ը` չի օգտագործում: Ելնելով վերոնշյալից` կարող ենք եզրակացնել, որ մասնագիտական ուսումնական հաստատությունները բավարար չափով հագեցած են ՏՀՏ-ով, սակայն, միևնույն ժամանակ, ուսումնական գործընթացում ՏՀՏ կիրառման մակարդակը ցածր է:
    Ուսանողների և դասախոսների ՏՀՏ տիրապետման մակարդակը և ուսումնական գործընթացում կիրառվող ՏՀՏ օգտագործման աստիճանը կարելի է տեսնել ստորև ներկայացված գծապատկերներում (գծ. 4 և 5): 



















    Ըստ գծանկարի` հարցվածների ընդամենը 6,5%-ն է, որ ամենևին չի կարող օգտագործել ՏՀՏ: Իրենց գիտելիքները բավարար են գնահատել և կարծում են, որ կարող են կիրառել ՏՀՏ հիմնական գործիքները և Microsoft Word` մոտ 26%-ը: MS office փաթեթից օգտվել կարողացող և իրենց հմտությունները «լավ» գնահատողները կազմել են հարցվածների 27,1%-ը, «շատ լավ» է գնահատել հարցվածների 56%-ը, իսկ «գերազանց»` 18,7%-ը: Սակայն պետք է նկատել, որ սա սուբյեկտիվ գնահատում է, քանի որ հիմնված է հարցվածների կողմից իրենց գիտելիքների գնահատման վրա: Հատկանշական է, որ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորողների և աշխատողների շրջանում կատարված հարցումների
    տվյալների համաձայն` 458 հարցվածներից 23-ն է, որ ուսումնական գործընթացում ամենևին չի կիրառում ՏՀՏ, 95-ը կիրառում է բավարար չափով, 169-ը գնահատում է լավ, 112-ը` շատ լավ, իսկ գերազանց` ընդամենը 59-ը: Միևնույն ժամանակ, նախնական մասնագիտական և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում 199 հարցվածներից 39-ը ամենևին չի կիրառում ՏՀՏ, մինչդեռ բավարար` 63, լավ` 42, շատ լավ` 35, գերազանց` 20: Այստեղից կարող ենք եզրակացնել, որ ուսումնական հաստատություններում հարցվածների կողմից ՏՀՏ կիրառման մակարդակը ևս ցածր է հատկապես նախնական մասնագիտական և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում: 


















    Ուշագրավ է նաև այն, թե ուսանողներն ու դասախոսները ուսումնական գործընթացում ինչ նպատակով են կիրառում ՏՀՏ: Ըստ հարցումների տվյալների` ուսումնական գործընթացում ՏՀՏ հիմնականում օգտագործվում է ուսումնական նյութերի որոնման և պատրաստման նպատակով (457 հարցված): Ուսանողների հետ հաղորդակցման և նյութերի փոխանցման նպատակով ՏՀՏ-ից օգտվում է 297, Power point շնորհանդեսների պատրաստման և ներկայացման նպատակով` 264 հարցված:


















    Մեր կատարած ուսումնասիրության շրջանակներում առավել կարևոր է հասկանալ, թե կրթական գործընթացում ՏՀՏ կիրառության հետ կապված ինչ խնդիրներ կան, որ ուսումնական նյութերն են կարևորում սովորողներն ու դասավանդողները, ինչպես են գնահատում ՏՀՏ կիրառության ազդեցությունը կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման և կրթության որակի բարձրացման վրա:
    Կրթական գործընթացում ՏՀՏ կիրառության հետ կապված խնդիրները հասկանալու նպատակով հարցվողներին ներկայացվել են հետևյալ տարբերակները`
    - համակարգիչների անբավարար քանակ և համակարգիչների հնություն, ՏՀՏ պակաս,
    - համացանցի անբավարար մակարդակ,
    - էլռեսուրսների սակավություն, միջազգային գրադարանների տեղեկատվական ռեսուրսների   անհասանելիություն,
    - ծրագրային ապահովման խնդիր,
    - համակարգչային գիտելիքների պակաս,
    - ոչ մի,
    - այլ:
    Արդյունքները ներկայացնենք գծանկարի միջոցով. 



















    Ինչպես արդեն նշեցինք, ուսումնական գործընթացում ՏՀՏ կիրառման հետ կապված, առանձնացրել ենք մի շարք խնդիրներ: Դիտարկելով վերոնշյալ գծապատկերը` կարելի է տարբերակել երեք` առավել վառ արտահայտված խնդիրներ. համակարգիչների անբավարար քանակ և համակարգիչների հին սերունդ, համացանցի անբավարար մակարդակ և էլռեսուրսների սակավություն, միջազգային գրադարանների տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության բացակայություն, ինչն առնչվում է խնդրի տեխնիկական կողմին: Կարևոր է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ 117 հարցվածի կողմից որպես առանձին խնդիր նշվել է նաև համակարգչային գիտելիքների պակասը, իսկ 167 հարցված նշել է, որ չի տեսնում ոչ մի խնդիր: Կարևորելով համացանցի դերը ուսումնական գործընթացում` հետազոտության շրջանակներում առանձնակի ուսումնասիրել ենք նաև մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում համացանցի հասանելիության աստիճանը, այդ թվում նաև գրադարաններում, ամբիոններում, ընթերցասրահներում և այլն: Այսպես` հարցվածների մեծ մասը համացանցի հասանելիության աստիճանը գնահատահել է բավարար և լավ: Սա վկայում է, որ մասնագիտական   ուսումնական   հաստատություններում համացանցը հասանելի է, բայց ոչ լիարժեք: 



















    Այսպիսով` ՀՀ մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում ՏՀՏ կիրառելիության ուսումնասիրության շրջանակներում իրականացված սոցիոլոգիական հետազոտության արդյունքների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ հարցվածների գերակշիռ մասը` մոտավորապես 91%-ը, կարծում է, որ ՏՀՏ կիրառումը նպաստում է կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպմանը և կրթության որակի բարձրացմանը, ընդամենը 2%-ն է կարծում, որ չի նպաստում, և մոտ 7%-ը այս հարցին պատասխանել է, որ չգիտի: Միևնույն ժամանակ, հարցվածների 41.4%-ն է նշել, որ կիրառում է ՏՀՏ ուսումնական գործընթացում, ինչը, կարծում ենք, հիմնականում բացատրվում է կրթական գործընթացում ՏՀՏ կիրառմանն առնչվող խնդիրներով:
    Պետք է նշել, որ ՏՀՏ ներդրումն ու մասնագիտական կրթական գործունեության մեջ լայնածավալ կիրառումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև ուսումնական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման և դասի մատուցման հարցում: Այստեղ անհրաժեշտ է կարևորել հատկապես հեռավար
    ուսուցման տեխնոլոգիաների զարգացումն ու ընդլայնումը, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է փոխել ավանդական կրթության վերաբերյալ կարծրատիպերը: 
    Այսպիսով, հաշվի առնելով ՀՀ մասնագիտական կրթական համակարգում համացանցի հասանելիության և կիրառելիության աստիճանը, կարող ենք փաստել, որ մեր երկրում առկա են ՏՀՏ լայնածավալ կիրառելիության և հեռավար ուսուցման զարգացման անհրաժեշտ նախադրյալներ, և հետագայում արդեն հեռավար կրթության տեխնոլոգիաները կարող են կազմել կրթական համակարգի տեխնոլոգիական հագեցվածության որոշակի հատվածը:
    Ամփոփելով հավելենք նաև, որ ՏՀՏ մշակումը, կրթության մեջ դրանց ներդրումը, կիրառումն ու կառավարումը, այնուամենայնիվ,ենթադրում են ծավալուն հետազոտական աշխատանքների իրականացում: