ԱՐԴԻԱԿԱՆ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • Հայտնի է աշխարհի խոշորագույն ստվերային վարկեր տրամադրողը
    Չինաստանն աշխարհում ամենաշատ ստվերային վարկեր տրամադրող երկիրն է, պարզել են տնտեսագետները: Չինաստանը պաշտոնապես տրամադրվող արտաքին վարկերի գումարով համարվում է առաջատարներից մեկը՝ զիջելով միայն ԱՄՆ-ն: Սակայն, ընդհանուր առմամբ, շատ քիչ տվյալներ կան չինական կապիտալի արտահանման մասին, քանի որ ՉԺՀ-ն վարկային ակտիվների գծով հաշվետու չէ միջազգային կազմակերպություններին: Հարվարդի, Մյունխենի համալսարանների և Համաշխարհային էկոնոմիկայի Քիլի ինստիտուտի տնտեսագետները հաշվարկել են 1949-ից մինչև 2017 թ.-ը Չինաստանի կողմից տրված վարկերի և դրամաշնորհներ
  • Google-ը նոր սոցցանց է փորձարկում
    Google ընկերությունը նոր սոցցանց է ստեղծել Shoelace (թարգմանաբար՝ «կոշկաքուղ») անվանումով և սկսել է փորձարկել այն: Ինչպես հաղորդում է Корреспондент-ը, ընկերության նոր նախագիծը կոչված է միավորելու միանման հետաքրքրություններ ունեցող, կողք կողքի ապրող մարդկանց: Shoelace-ում նշելով հոբբին ու նախասիրությունները՝ օգտատերերը կկարողանան թեմատիկ միջոցառումներ և մոտակայքում նախատեսված հանդիպումներ գտնել, ինչպես նաև ստեղծել սեփական միջոցառումները:Միանալով որևէ միջոցառման՝ հնարավոր կլինի քննարկել այն այլ մասնակիցների հետ կամ այլ օգտատերերի հրավիրել, եթ
  • Մոնակոն դարձել է առաջին երկիրն աշխարհում, որն ամբողջությամբ ապահովել է 5G ծածկույթը
    Մոնակոն դարձել է աշխարհում առաջին երկիրը, որն ամբողջությամբ ծածկվել է 5-րդ սերնդի 5G կապով, Корреспондент-ի փոխանցմամբ՝ հայտնել է Le Monde-ն: Ըստ աղբյուրի՝ բջջային կապի օպերատոր Monaco Telecom-ը տեղադրել է 5G-ի 23 ալեհավաք, որն ընդգրկում է թագավորության ընդամենը 2.6 քառ. կմ տարածքը: Սա գրեթե կրկնակի պակաս է երկրում տեղադրված չորրորդ սերնդի (4G) ալեհավաքների քանակից:Նշվում է, որ մոտ ապագայում նախատեսվում է տեղադրել նոր ալեհավաքներ՝ ցանցի կարիքների բավարարման և զարգացման նպատակով: 5G ծածկույթ ապահովելու համար օգտագործվել է չինական Huawei ընկերության սարքավորու
  • Ֆրանսիան մտադիր է 2020 թվականից բարձրացնել ավիատոմսերի բնապահպանական վճարը
    Ֆրանսիան մտադիր է 2020 թվականից բարձրացնել ավիատոմսերի բնապահպանական վճարը: Կախված ավիատոմսի տեսակից՝ բնապահպանական վճարը կկազմի 1,5-18 եվրո: Այս մասին հայտարարել է Ֆրանսիայի տրանսպորտի նախարար Էլիզաբեթ Բորնը, հաղորդում է DW-ը: Վճարի բարձրացումը տարածվում է Ֆրանսիայի օդանավակայանից իրականացվող բոլոր չվերթներին, բացառությամբ՝ Կորսիկա կղզուց եւ Ֆրանսիայի անդրծովյան տարածքներից:Բիզնես դասի ավիատոմս գնելու դեպքում վճարումը կկազմի 9 եվրո Եվրոպայի տարածքում, իսկ այլ մայրցամաքներ՝ 18 եվրո: Փարիզում կարծում են, որ այդպիսով ֆրանսիական գանձարան
  • Առաջին գերարագ երկաթուղին գործարկվել է Չինաստանում
    Առաջին գերարագ երկաթուղին սկսել է գործել չինական Հայնան հարավային կղզենահանգի վարչական Հայկոու կենտրոնում, տեղեկացնում է ՏԱՍՍ-ը՝ հղում կատարելով China Daily-ին։Երկաթուղու երկարությունը, որը կենտրոնը կապում է արվարձանային Հայկոուի հետ, 38 կիլոմետր է։ Գնացքները դրանով երթևեկում են ամեն 15 րոպեն մեկ՝ առավոտյան 06.30-ից մինչև 23.00-ն։ Առավելագույն արագությունը ժամում 150 կիլոմետր է։Ինչպես գրում է պարբերականը, երթևեկության երկու ծայրերի միջև ժամանակը կազմում է մոտ 30 րոպե։ Առաջ այդ երթուղին հաղթահարելու համար պահանջվում էր մոտ 2 ժամ։«Արագ գնացքը կարող է տ
  • Deutsche Bank-ը հայտարարել է առաջիկայում 18 000 աշխատատեղեր կրճատելու մասին
    Եվրոպայի խոշորագույն բանկը՝ Deutsche Bank-ը, հայտարարել է 18 000 աշխատատեղեր կրճատելու որոշման մասին առաջիկա երեք տարիների ընթացքում՝ որպես իր կտրուկ վերակազմակերպման մաս, հաղորդում է BBC News-ը:Բացի այդ, բանկը հայտարարել է, որ սպասում է երկրորդ եռամսյակում 2.8 մլն եվրոյի չափով կորուստների մասին զեկույցը բիզնեսի տատանումների համար վճարելու համար:Ներկայցումս Deutsche Bank-ը նշում է, որ հենց մասնագետները կենթարկվեն կրճատման:Ընդ որում՝ բանկը տեղեկացրել է, որ մտադիր է ամբողջովին դադարեցնել գործողությունները, որոնք կապված են ակցիաների առուվաճառքի հետ, որոնց մեծ
  • Գերմանիան 5G ցանց է թողարկել
    Գերմանիան անցում է կատարում բարձր արագությամբ բջջային ցանցին՝ թողարկելով 5-րդ սերնդի (5G) ցանց, հաղորդում է DW-ը:Ցանցը հուլիսի 3-ից թողարկվել է Բեռլինում եւ Բոննում, ավելի ուշ կթողարկվի նաեւ Համբուրգում, Դարմշտադտեում, Լեյպցիգում եւ Մյունխենում:Մինչ տարեվերջ ավելի քան 100 վայրերում կտեղադրվի մոտ 300 ալեհավաք 5G տեխնոլոգիայով:Մինչ 2020 թվականի վերջ այն կտեղադրվի Գերմանիայի 20 խոշոր քաղաքներում:Փորձագետներն այդ ցանցի թողարկումը կապում են նորագույն տեխնոլոգիաների զարգացման խթանման հետ:Հունիսի կեսերին Գերմանիայում բջջային կապի օպերատորներն ավելի
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Ուղեղային կենտրոնների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները

    Հետազոտական խմբի ղեկավար`
    ՎԱՐԴԱՆ ԱԹՈՅԱՆ

    տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ
    Հետազոտական խմբի անդամներ`
    ՍՈՖՅԱ ՕՀԱՆՅԱՆ
    փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ

    ԱՐՓԻՆԵ ՄԱԼՔՋՅԱՆ
    ԵՊՀ սոցիալական փիլիսոփայության և
    բարոյագիտության ամբիոն

    Ուղեղային կենտրոնների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները

    Ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների համակարգին բնորոշ են շարժունության բարձր աստիճանը և փոփոխությունների սրընթաց  դինամիկան: Այդ գործընթացներում առավելություն են ստանում այն պետությունները,  որոնք ընդունակ են ակնթարթորեն արձագանքելու տեղի ունեցող փոփոխություններին, արագորեն հարմարվելու նոր մարտահրավերներին,  յուրացնելու նոր «խաղի կանոնները»` հաշվարկելով նպատակներն ու  ռեսուրսները, օգտագործելով իրենց տնտեսական, քաղաքական, տեղեկատվական  ու մտավոր հնարավորությունները: Նման պայմաններում պետությունները  գործադրում են բոլոր ջանքերը՝ ստեղծելու միջազգային գործունեության առանցքային հարցերի վերաբերյալ որոշումների նախապատրաստման,  ընդունման ու առաջքաշման բարձրորակ մեխանիզմներ, որոնք,  որպես կանոն, ունեն խորհրդակցական բնույթ, բնութագրվում են արտաքին  քաղաքականության շատ սուբյեկտների ներգրավվածությամբ և հենվում են  ինչպես վերլուծական մշակումների, այնպես էլ հիմնավոր փորձագիտության վրա: 
    Ներկայում համաշխարհային, տարածաշրջանային և պետական քաղաքականության  ինտելեկտուալ ապահովման գործընթացում աստիճանաբար  մեծանում է հետազոտական հատուկ կառույցների, այսպես կոչված՝ ուղեղային  կենտրոնների (Think Tanks) դերակատարությունը: Ընդհանուր առմամբ, տարբեր երկրներում ուղեղային կենտրոնների ի հայտ գալը և զարգացումը  պայմանավորված են ինտելեկտուալ ներուժի համախմբմամբ, հասարակական,  քաղաքական, տնտեսական հիմնախնդիրների լուծման և որոշումների  կայացման գործընթացներում այդ ներուժի կիրառման անհրաժեշտության  գիտակցմամբ և համապատասխան կառույցների՝ հասարակական կարծիքի  ձևավորման վրա ազդելու ձգտմամբ: Որպես հանգույց, ապահովելով ակադեմիական/փորձագիտական  հանրությունների և պետական իշխանության  համագործակցությունը, ուղեղային կենտրոններն իրականացնում են հետազոտական  աշխատանք հասարակայնորեն նշանակալի հիմնախնդիրների  (քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և այլն) լուծման ուղղությամբ,  անցկացնում են կառավարական մարմինների ընդունած որոշումների և նախագծերի,  նորմատիվ ակտերի ու ծրագրերի փորձաքննություն, մատուցում  են խորհրդատվական ծառայություններ: Ուղեղային կենտրոնները ոչ միայն վերլուծում են ու  երաշխավորություններ  տալիս աշխարհում տեղի ունեցող գործընթացների վերաբերյալ, այլև,  ժամանակ առ ժամանակ, նրանց աշխատակիցներն ու գործատուները հետաքրքրվում են սեփական գործունեության արդյունավետությամբ և փորձում անցկացնել ինքնատիպ՝ «երկրորդ մակարդակի հետազոտություններ»,  այսինքն` գնահատում համաշխարհային քաղաքական գործընթացներում և  իրենց միջավայրում այս կամ այն think tank-ի դերն ու նշանակությունը:  Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի դասախոսները,  իրականացնելով այս հետազոտությունը, նպատակ ունեն պարզելու  ՀՊՏՀ-ում գործող «Ամբերդ» հետազոտական կենտրոնի տեղն ինտելեկտուալ  ծառայությունների շուկայում: Բավական երիտասարդ այս կառույցը, որպես  ուղեղային կենտրոն, ուսումնասիրելով նմանատիպ կազմակերպությունների  ստեղծման պատմությունն ու տեխնոլոգիան, ոչ միայն կարող է  մշակել իր գործընկերների հանդեպ ռազմավարություն, մարտավարություն ու ոճ, այլև որոշակի ներդրում ունենալ մեր երկրում ինտելեկտուալ ծառայությունների շուկայի, սոցիալական ինժեներիայի ինդուստրիայի ստեղծման  գործում: Միաժամանակ, հետազոտական խումբն անդրադարձել է այն գործիքներին  ու տեխնոլոգիաներին, որոնք կիրառվում են արևմտյան երկրներում  հանրային քաղաքականության ոլորտի զարգացման համար և գրեթե  բացակայում են մեզանում:  Հետազոտության առաջին մասը («Ուղեղային կենտրոնները որպես  վերլուծության օբյեկտներ») նվիրված է ուղեղային կենտրոնների գաղափարի  ու պրակտիկ գործունեության զարգացման ուղիներին: Ընդհանուր առմամբ,  իսկական ուղեղային կենտրոնների զարգացումը պայմանավորված է  երկրների ինտելեկտուալ ներուժի խտացմամբ, հասարակական-քաղաքական  հիմնախնդիրների հանդեպ ուշադրության մեծացմամբ և հասարակական կարծիքի ակտիվացմամբ:  Երկրորդ մասը («Ուղեղային կենտրոնները քաղաքական դերակատարների  համակարգում») պարունակում է աշխարհի առաջատար ուղեղային  կենտրոնների փորձի տեսական ընդհանրացում, ԶԼՄ-ների, պետական կառույցների  ու քաղաքական գործիչների, հասարակական խմբերի ու ակտիվ  քաղաքացիների հետ համատեղ աշխատանքի, քաղաքական վերլուծության,  հաղորդակցման ու որոշումների ընդունման գործընթացների տեխնոլոգիաների ու մեթոդների դիտարկում: Երրորդ մասը («ՀՀ ուղեղային կենտրոնների դերը   քաղաքական  գործընթացներում»)  վերաբերում է հայկական ուղեղային կենտրոնների կայացման  ու զարգացման առանձնահատկությունների վերլուծությանը, դրանց հետազոտական  ուղղվածության, ռազմավարական առաջնահերթությունների  լուսաբանմանը: 
    Ուղեղային կենտրոնները պետության՝ որոշումների ընդունման համակարգի շղթայի օղակներից մեկն են, ինքնատիպ հանգուցային կետեր՝ այն սոցիալական գործընթացի կառուցվածքում, որը կարելի է անվանել սոցիալական ինժեներիա, այսինքն` հասարակության բարեփոխման ուղղությամբ կատարվող  գործիքային ու տեխնոլոգիական աշխատանք, որն անցկացվում  է բացահայտորեն և ներգրավում այս կամ այն ոլորտի լավագույն մասնագետներին՝ առանց միջնորդների, մրցութային հիմունքով հրապարակելով  արդյունքները և հանրայնորեն գնահատելով դրանք:
    Գրականության մեջ, «ուղեղային կենտրոն»-ին զուգահեռ, գործածվում  են նաև «մտքի ֆաբրիկա»«ուղեղային տրեստ»«վերլուծական կենտրոն»,  «հետազոտական կենտրոն»«փորձագիտական հանրություն»«իրավիճակային  կենտրոն» և այլ հասկացություններ: «Ուղեղային կենտրոն» անվանումն ընդգծում է հետևյալ սոցիալական գործառույթը. որևէ կենտրոնում  մտածող մարդկանց (ուղեղների) խտացում, կենտրոնացում, որոնք մշակում  են սեփական սոցիալական ռազմավարությունները՝ որոշակի կերպով ազդելով  օրենսդրական կամ գործադիր կարևոր որոշումների ընդունման վրա,  կատարում են լավ վարձատրվող պատվերներ` դառնալով անկախ: Իրականացնելով  սոցիալական նախագծեր հանրային քաղաքականության ոլորտում`  ուղեղային կենտրոնները հանդես են գալիս որպես միջնորդ իշխանական կառույցների, գործարար շրջանակների և ակադեմիական հանրության  միջև: «Մտքի ֆաբրիկա» անվանումը մատնանշում է, որ արտադրության  տվյալ տեսակն ունի ինդուստրիայի ձև, կիրառում է որոշակի, կրկնվող և  զանգվածային, հետևապես՝ արդյունաբերական տեխնոլոգիաներ: «Ուղեղային կենտրոն» եզրույթը, որի իմաստի շուրջ չեն դադարում  բուռն բանավեճերը, ծագում է անգլերեն «think tank» բառակապակցությունից,  ինչը թարգմանաբար նշանակում է «գաղափարների պահեստ»: Դա  առաջին անգամ գործածել է ամերիկացի լրագրող Ալեն Ուայթը (Allen White)  1903 թ. մարտի 21-ին «Saturday Evening Post» ամսագրում տպագրված իր  հոդվածում: Արտահայտությունը թևավոր դարձավ այն բանից հետո, երբ ամերիկացի մեկ այլ լրագրող` Ջեյմս Մ. Կիրանը (James M. Kiran), «The New  York Times» թերթում հրապարակեց հոդված, որտեղ «ուղեղային տրեստ» անվանեց մի խումբ խորհրդական  պրոֆեսորների, որոնք 1932 թ. նախագահական  ընտրություններում նպաստել էին Ֆրանկլին Ռուզվելտի հաղթանակին:
    Դրանից հետո «ուղեղային տրեստ» սկսեցին անվանել խորհրդականների  հենց այդ խումբը և, ընդհանրապես, փորձագետների ամեն մի հանրություն,  որ համատեղ մշակում էր նոր նախագծեր, առաջարկում թարմ գաղափարներ,  փնտրում առաջադրված խնդիրների լուծման միջոցներ: ԱՄՆ-ում 1940-ական թթ. «ուղեղային կենտրոնը» նշանակում էր նաև պաշտպանված շինություն, որտեղ հավաքվում էին փորձագետներն ու զինվորականները քննարկումների և բանավեճերի համար: Որոշ ժամանակ եզրույթն ուներ արհամարհական երանգ. իշխում էր այն կարծրատիպը, որ բավական է մի խումբ վերլուծաբանների տեղավորել փակ տարածությունում, և նրանք արժեքավոր մտքեր կհայտնեն: Աստիճանաբար նախապաշարումները ցրվեցին, և «think tank» բառակապակցության  նշանակությունն ընդլայնվեց: Այդպես սկսեց կոչվել յուրաքանչյուր  քաղաքական-փորձագիտական հանրություն: Որպես գիտական գործունեության կազմակերպման հատուկ տեսակ՝ ժամանակակից ուղեղային  կենտրոնների նախատիպերն իրենց մասին ազդարարեցին դեռևս XX դարի սկզբին պատվիրված ռազմական հետազոտություններ կատարելիս:
    ,Ուղեղային կենտրոնե եզրույթի միասնական, համընդհանուր սահմանում  գոյություն չունի, սակայն դա առավել ամբողջական կերպով բնութագրվում  է ՄԱԿ-ի փաստաթղթերից մեկում. ուղեղային կենտրոններ են համարվում  այն կազմակերպությունները, որոնք անցկացնում են հետազոտություններ  և առաջարկություններ են տրամադրում քաղաքականության տարբեր  ոլորտների վերաբերյալ: Այլ կերպ ասած` ուղեղային կենտրոններ են  հաճախ համարվում այն անկախ ինստիտուտները կամ կազմակերպությունները,  որոնք զբաղվում են քաղաքական ուղղվածության հետազոտություններով
    և ներկայացնում են իրենց տեսակետը: Այդպիսի հաստատությունները կամուրջ են գիտական շրջանակների և իշխանության միջև: Դրանք, կարծես,  լցնում են այն դատարկությունը, որ գոյություն ունի ակադեմիական հայեցակարգերի  և քաղաքական գործիչների փորձառության միջև՝ իրական  գործողություններով մարմնավորելով գաղափարները:  Ուղեղային կենտրոնն անկախ, շահույթ չհետապնդող հետազոտական  կազմակերպություն է, որը ստեղծվում է հասարակական (հանրային) կյանքի համար կարևոր որոշումների քննարկման և, ըստ հնարավորության, առաջմղման, ինչպես նաև հասարակական կյանքի այս կամ այն ոլորտում, բնագավառում  այս կամ այն պրակտիկ քաղաքականության առաջքաշման նպատակներով:  Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխարհի և  ԱՄՆ-ի հնագույն ուղեղային կենտրոններից մեկի` Բրուկինգսի ինստիտուտի  (Brookings Institution) արտաքին քաղաքականության ոլորտում կատարվող  հետազոտությունների նպատակների ձևակերպումը. «Արտաքին քաղաքականության  հետազոտական ծրագրի առաքելությունն է հեղինակավոր տեղեկատվություն  տրամադրելը, քննադատական գնահատականներ տալը և  համաշխարհային իրադարձությունների մանրակրկիտ և օբյեկտիվ վերլուծություն  իրականացնելը՝ մինչև իրադարձությունների զարգացումը, ինչը,  ամենայն հավանականությամբ, կներգործի ամերիկյան արտաքին քաղաքականության  վրա հաջորդող տարիներին»:
    Քանի որ առավել զարգացած ուղեղային կենտրոնների հայրենիքը  ԱՄՆ-ն է, և չափազանց մեծ է նրա ազդեցությունը հանրային ու դրա միջոցով`  նաև համաշխարհային քաղաքականության վրա, հետազոտության մեջ ուսումնասիրվում են գերազանցապես ամերիկյան ուղեղային կենտրոնների գործունեության զարգացման ուղիները: Տարբեր տարածաշրջաններում  ուղեղային կենտրոններն ունեն իրենց առանձնահատկությունները, սակայն  չի դիտվում նույնքան բազմազանություն և ներքին տարբերակում, ինչպես  ԱՄՆ-ում է: Կողմնորոշումը դեպի ամերիկյան փորձը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ տեղի ուղեղային կենտրոններն առավել պատկերավոր  ու ամբողջական կերպով ներկայացված են տեղեկատվության բաց  աղբյուրներում, մասնավորապես՝ համացանցում: Ուղեղային կենտրոնների քանակով երկրորդ տեղում Ասիան է, հատկապես՝  Չինաստանը, որտեղ դրանք աչքի են ընկնում պետությունից ունեցած  բավական մեծ կախվածությամբ: Ուղեղային կենտրոնների բազմազանություն  է հատուկ Մեծ Բրիտանիային, իսկ մայրցամաքային Եվրոպայում դրանց ստեղծման ավանդույթները հարաբերականորեն ավելի թույլ են: