ԱՐԴԻԱԿԱՆ ԹԵՄԱՆԵՐ
  • Զարգացած երկրների մեծամասնությունը կողմ է հարուստների հարկերի բարձրացմանը
    Զարգացած արդյունաբերական պետությունների բնակչության մեծամասնությունը հավանություն է տալիս հարուստների հարկին: Այդ են վկայում միության 21 երկրներում «Տնտեսական զարգացման եւ համագործակցության կազմակերպություն» (ՏԶՀԿ) անցկացրած հարցման արդյունքները, հաղորդում է DW-ը:Բոլոր 21 երկրներում հարցվածների մեծամասնությունը դրական պատասխան է տվել հարցին. «Կո՞ղմ եք արդյոք աղքատներին օգնելու նպատակով հարուստների հարկերի բարձրացմանը»:Համաձայն հարցման տվյալների՝ միջինում 68 տոկոսը կողմ է հարուստների հարկերի բարձրացմանը: Գերմանիայում այդ գաղափարը
  • 44 միլիոն մարդ կարող է սկսել կրիպտոարժույթ օգտագործել
    Ավելի քան 44 միլիոն մարդ օգտագործում է հաղորդագրությունների փոխանակման KakaoTalk հավելվածը։ Այժմ նրանք կարող են ոչ միայն միմյանց նամակներ ուղարկել, այլեւ կրիպտոարժույթներ փոխանակել եւ բլոկչեյն-հավելվածներ գործարկել։Թվային դրամապանակը ստեղծվել է Klatyn բլոկչեյնում։ Անցյալ շաբաթ Kakao-ի ներկայացուցիչները 90 մլն դոլարի ներդրումներ էին գրավել այդ հարթակի հետագա մշակման համար։ Ապագայում ընկերության մասնագետները ծրագրում են թվային արժույթներ ավելացնել նաեւ այլ ծառայություններում՝ KakaoPay-ում, KakaoTaxi-ում, KakaoStory-ում, KakaoStock-ում։Kakao-ի ղեկավարությունը որոշել
  • Նոր Մետաքսի ճանապարհ կարող է մտնել ավելի քան 30 նախագիծ՝ ԵՏՄ բոլոր հինգ երկրներից
    Ընդհանուր առմամբ նոր Մետաքսի ճանապարհ կարող է մտնել ավելի քան երեք տասնյակ նախագիծ՝ ԵՏՄ բոլոր հինգ երկրներից։ Այս մասին Forbes-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի նախագահ, Հայաստանի նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը։Նա նշել է, որ այդպիսի ցուցակ հավաքվել է հանձնաժողովում եւ հենց նոր փոխանցվել Չինաստանին։ «Բոլոր այդ նախագծերը պետք է կարգավորեն միջանցիկ լոգիստիկան Չինաստանի, Եվրասիական միության, Եվրոպական միության եւ ուղեկցող երթուղիների միջեւ, որոնք լրացնում են հիմնական տրանսպորտային միջանցքներ
  • Բանկային համակարգի գերմանական հսկաները կբանակցեն միավորվելու մասին
    Գերմանիայի երկու խոշորագույն բանկերը՝ Deutsche Bank-ն ու Commerzbank-ը, կանցկացնեն պաշտոնական բանակցություններ միավորվելու վերաբերյալ, հաղորդում է BBC News-ը:Ամիսներ շարունակ մշակվում էին երկու բանկերի հնարավոր միավորման մասին առաջարկները:Ինչպես նշում է պարբերականը, միավորումը կարող է հանգեցնել ընկերությունների ծախսերի զգալի նվազմանը, սակայն քննադատները համարում են, որ այդ քայլը բարդ է եւ ռիսկային:Թվում է, թե Գերմանիայի կառավարությունը կողմ է այդ գործարքին. այն դեռեւս ունի Commerzbank-ի ակցիաների 15.5 տոկոսը, որոնք ձեռք էր բերել ֆինանսական ճգնաժամը հաղթահա
  • Նյու Յորքում 2 «պարող աշտարակ» կկառուցվի
    Նյու Յորքի Բրուքլին քաղաքում 2019-ի օգոստոսին կսկսվի երկու արտասովոր բնակելի շենքի կառուցումը: OMA ընկերության դիզայներները վստահեցնում են, որ շենքերը պարող զույգ են հիշեցնելու:Ինչպես հայտնում է vesti.ru-ն, աշտարակները, որոնց բարձրությունը կկազմի 91 և 121 մետր, կկառուցվեն The Greenpoint Landing նախագծի շրջանակներում: Բնակելի համալիրները կնախագծվեն և կկառուցվեն այնպես, որ չփակեն տեսարանը դեպի Մանհեթեն: Նախատեսվում է, որ շենքերում ընդհանուր առմամբ 745 բնակարան կտեղակայվի, սակայն տարածքի մի մասը հանրային տարածք կլինի:Ենթադրվում է, որ աշտարակների համալիրը կայա
  • Հայաստանյան կաշվե արտադրության պոտենցիալը ներկայացված է միջազգային ցուցահանդեսում
    Բիզնես Արմենիայի աջակցությամբ 8 հայկական արտադրողներ մարտի 12-15-ին Մոսկվայում միասնական տաղավարով մասնակցում են «MosShoes 2019» միջազգային ցուցահանդեսին։ Ինչպես հայտնեցին Բիզնես Արմենիայի հանրային կապերի թիմից, հայաստանյան ընկերությունները ներկայացնում են կոշիկ, կաշվե աքսեսուարներ և այլ արտադրանք։ Ապրանքանիշերից երկուսը միջազգային այս ցուցահանդեսին մասնակցում են առաջին անգամ։ Նախորդ ցուցահանդեսի արդյունքում հայաստանյան ընկերությունները 122 միլիոն դրամի արտահանման պատվերներ են կնքել։Հայկական տաղավարը համալրել են կոշիկ արտադրող 5, պա
  • Արցախի սպառողական շուկայում գնանկում է արձանագրվել
    Արցախի սպառողական շուկայում 2018թ.-ի դեկտեմբերին գնանկում է արձանագրվել՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ:«Արցախպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ՝ այս մասին այսօր՝ մարտի 12-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասել է ԱՀ ազգային վիճակագրական ծառայության նախագահ Մանուշ Մինասյանը՝ մանրամասնելով, որ սպառողական գների ընդհանուր մակարդակի փոփոխությունը պայմանավորված է համաշխարհային շուկայում տեղի ունեցող զարգացումների, պարենային որոշ ապրանքատեսակների գնանկման, առանձին պարենային ապրանքատեսակների սեզոնայնության, սպառման կառուցվածքի, պահա
    Թեժ գիծ
    +374 (047) 959555
    Ուղեղային կենտրոնների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները

    Հետազոտական խմբի ղեկավար`
    ՎԱՐԴԱՆ ԱԹՈՅԱՆ

    տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ
    Հետազոտական խմբի անդամներ`
    ՍՈՖՅԱ ՕՀԱՆՅԱՆ
    փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ

    ԱՐՓԻՆԵ ՄԱԼՔՋՅԱՆ
    ԵՊՀ սոցիալական փիլիսոփայության և
    բարոյագիտության ամբիոն

    Ուղեղային կենտրոնների ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները

    Ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների համակարգին բնորոշ են շարժունության բարձր աստիճանը և փոփոխությունների սրընթաց  դինամիկան: Այդ գործընթացներում առավելություն են ստանում այն պետությունները,  որոնք ընդունակ են ակնթարթորեն արձագանքելու տեղի ունեցող փոփոխություններին, արագորեն հարմարվելու նոր մարտահրավերներին,  յուրացնելու նոր «խաղի կանոնները»` հաշվարկելով նպատակներն ու  ռեսուրսները, օգտագործելով իրենց տնտեսական, քաղաքական, տեղեկատվական  ու մտավոր հնարավորությունները: Նման պայմաններում պետությունները  գործադրում են բոլոր ջանքերը՝ ստեղծելու միջազգային գործունեության առանցքային հարցերի վերաբերյալ որոշումների նախապատրաստման,  ընդունման ու առաջքաշման բարձրորակ մեխանիզմներ, որոնք,  որպես կանոն, ունեն խորհրդակցական բնույթ, բնութագրվում են արտաքին  քաղաքականության շատ սուբյեկտների ներգրավվածությամբ և հենվում են  ինչպես վերլուծական մշակումների, այնպես էլ հիմնավոր փորձագիտության վրա: 
    Ներկայում համաշխարհային, տարածաշրջանային և պետական քաղաքականության  ինտելեկտուալ ապահովման գործընթացում աստիճանաբար  մեծանում է հետազոտական հատուկ կառույցների, այսպես կոչված՝ ուղեղային  կենտրոնների (Think Tanks) դերակատարությունը: Ընդհանուր առմամբ, տարբեր երկրներում ուղեղային կենտրոնների ի հայտ գալը և զարգացումը  պայմանավորված են ինտելեկտուալ ներուժի համախմբմամբ, հասարակական,  քաղաքական, տնտեսական հիմնախնդիրների լուծման և որոշումների  կայացման գործընթացներում այդ ներուժի կիրառման անհրաժեշտության  գիտակցմամբ և համապատասխան կառույցների՝ հասարակական կարծիքի  ձևավորման վրա ազդելու ձգտմամբ: Որպես հանգույց, ապահովելով ակադեմիական/փորձագիտական  հանրությունների և պետական իշխանության  համագործակցությունը, ուղեղային կենտրոններն իրականացնում են հետազոտական  աշխատանք հասարակայնորեն նշանակալի հիմնախնդիրների  (քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և այլն) լուծման ուղղությամբ,  անցկացնում են կառավարական մարմինների ընդունած որոշումների և նախագծերի,  նորմատիվ ակտերի ու ծրագրերի փորձաքննություն, մատուցում  են խորհրդատվական ծառայություններ: Ուղեղային կենտրոնները ոչ միայն վերլուծում են ու  երաշխավորություններ  տալիս աշխարհում տեղի ունեցող գործընթացների վերաբերյալ, այլև,  ժամանակ առ ժամանակ, նրանց աշխատակիցներն ու գործատուները հետաքրքրվում են սեփական գործունեության արդյունավետությամբ և փորձում անցկացնել ինքնատիպ՝ «երկրորդ մակարդակի հետազոտություններ»,  այսինքն` գնահատում համաշխարհային քաղաքական գործընթացներում և  իրենց միջավայրում այս կամ այն think tank-ի դերն ու նշանակությունը:  Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի դասախոսները,  իրականացնելով այս հետազոտությունը, նպատակ ունեն պարզելու  ՀՊՏՀ-ում գործող «Ամբերդ» հետազոտական կենտրոնի տեղն ինտելեկտուալ  ծառայությունների շուկայում: Բավական երիտասարդ այս կառույցը, որպես  ուղեղային կենտրոն, ուսումնասիրելով նմանատիպ կազմակերպությունների  ստեղծման պատմությունն ու տեխնոլոգիան, ոչ միայն կարող է  մշակել իր գործընկերների հանդեպ ռազմավարություն, մարտավարություն ու ոճ, այլև որոշակի ներդրում ունենալ մեր երկրում ինտելեկտուալ ծառայությունների շուկայի, սոցիալական ինժեներիայի ինդուստրիայի ստեղծման  գործում: Միաժամանակ, հետազոտական խումբն անդրադարձել է այն գործիքներին  ու տեխնոլոգիաներին, որոնք կիրառվում են արևմտյան երկրներում  հանրային քաղաքականության ոլորտի զարգացման համար և գրեթե  բացակայում են մեզանում:  Հետազոտության առաջին մասը («Ուղեղային կենտրոնները որպես  վերլուծության օբյեկտներ») նվիրված է ուղեղային կենտրոնների գաղափարի  ու պրակտիկ գործունեության զարգացման ուղիներին: Ընդհանուր առմամբ,  իսկական ուղեղային կենտրոնների զարգացումը պայմանավորված է  երկրների ինտելեկտուալ ներուժի խտացմամբ, հասարակական-քաղաքական  հիմնախնդիրների հանդեպ ուշադրության մեծացմամբ և հասարակական կարծիքի ակտիվացմամբ:  Երկրորդ մասը («Ուղեղային կենտրոնները քաղաքական դերակատարների  համակարգում») պարունակում է աշխարհի առաջատար ուղեղային  կենտրոնների փորձի տեսական ընդհանրացում, ԶԼՄ-ների, պետական կառույցների  ու քաղաքական գործիչների, հասարակական խմբերի ու ակտիվ  քաղաքացիների հետ համատեղ աշխատանքի, քաղաքական վերլուծության,  հաղորդակցման ու որոշումների ընդունման գործընթացների տեխնոլոգիաների ու մեթոդների դիտարկում: Երրորդ մասը («ՀՀ ուղեղային կենտրոնների դերը   քաղաքական  գործընթացներում»)  վերաբերում է հայկական ուղեղային կենտրոնների կայացման  ու զարգացման առանձնահատկությունների վերլուծությանը, դրանց հետազոտական  ուղղվածության, ռազմավարական առաջնահերթությունների  լուսաբանմանը: 
    Ուղեղային կենտրոնները պետության՝ որոշումների ընդունման համակարգի շղթայի օղակներից մեկն են, ինքնատիպ հանգուցային կետեր՝ այն սոցիալական գործընթացի կառուցվածքում, որը կարելի է անվանել սոցիալական ինժեներիա, այսինքն` հասարակության բարեփոխման ուղղությամբ կատարվող  գործիքային ու տեխնոլոգիական աշխատանք, որն անցկացվում  է բացահայտորեն և ներգրավում այս կամ այն ոլորտի լավագույն մասնագետներին՝ առանց միջնորդների, մրցութային հիմունքով հրապարակելով  արդյունքները և հանրայնորեն գնահատելով դրանք:
    Գրականության մեջ, «ուղեղային կենտրոն»-ին զուգահեռ, գործածվում  են նաև «մտքի ֆաբրիկա»«ուղեղային տրեստ»«վերլուծական կենտրոն»,  «հետազոտական կենտրոն»«փորձագիտական հանրություն»«իրավիճակային  կենտրոն» և այլ հասկացություններ: «Ուղեղային կենտրոն» անվանումն ընդգծում է հետևյալ սոցիալական գործառույթը. որևէ կենտրոնում  մտածող մարդկանց (ուղեղների) խտացում, կենտրոնացում, որոնք մշակում  են սեփական սոցիալական ռազմավարությունները՝ որոշակի կերպով ազդելով  օրենսդրական կամ գործադիր կարևոր որոշումների ընդունման վրա,  կատարում են լավ վարձատրվող պատվերներ` դառնալով անկախ: Իրականացնելով  սոցիալական նախագծեր հանրային քաղաքականության ոլորտում`  ուղեղային կենտրոնները հանդես են գալիս որպես միջնորդ իշխանական կառույցների, գործարար շրջանակների և ակադեմիական հանրության  միջև: «Մտքի ֆաբրիկա» անվանումը մատնանշում է, որ արտադրության  տվյալ տեսակն ունի ինդուստրիայի ձև, կիրառում է որոշակի, կրկնվող և  զանգվածային, հետևապես՝ արդյունաբերական տեխնոլոգիաներ: «Ուղեղային կենտրոն» եզրույթը, որի իմաստի շուրջ չեն դադարում  բուռն բանավեճերը, ծագում է անգլերեն «think tank» բառակապակցությունից,  ինչը թարգմանաբար նշանակում է «գաղափարների պահեստ»: Դա  առաջին անգամ գործածել է ամերիկացի լրագրող Ալեն Ուայթը (Allen White)  1903 թ. մարտի 21-ին «Saturday Evening Post» ամսագրում տպագրված իր  հոդվածում: Արտահայտությունը թևավոր դարձավ այն բանից հետո, երբ ամերիկացի մեկ այլ լրագրող` Ջեյմս Մ. Կիրանը (James M. Kiran), «The New  York Times» թերթում հրապարակեց հոդված, որտեղ «ուղեղային տրեստ» անվանեց մի խումբ խորհրդական  պրոֆեսորների, որոնք 1932 թ. նախագահական  ընտրություններում նպաստել էին Ֆրանկլին Ռուզվելտի հաղթանակին:
    Դրանից հետո «ուղեղային տրեստ» սկսեցին անվանել խորհրդականների  հենց այդ խումբը և, ընդհանրապես, փորձագետների ամեն մի հանրություն,  որ համատեղ մշակում էր նոր նախագծեր, առաջարկում թարմ գաղափարներ,  փնտրում առաջադրված խնդիրների լուծման միջոցներ: ԱՄՆ-ում 1940-ական թթ. «ուղեղային կենտրոնը» նշանակում էր նաև պաշտպանված շինություն, որտեղ հավաքվում էին փորձագետներն ու զինվորականները քննարկումների և բանավեճերի համար: Որոշ ժամանակ եզրույթն ուներ արհամարհական երանգ. իշխում էր այն կարծրատիպը, որ բավական է մի խումբ վերլուծաբանների տեղավորել փակ տարածությունում, և նրանք արժեքավոր մտքեր կհայտնեն: Աստիճանաբար նախապաշարումները ցրվեցին, և «think tank» բառակապակցության  նշանակությունն ընդլայնվեց: Այդպես սկսեց կոչվել յուրաքանչյուր  քաղաքական-փորձագիտական հանրություն: Որպես գիտական գործունեության կազմակերպման հատուկ տեսակ՝ ժամանակակից ուղեղային  կենտրոնների նախատիպերն իրենց մասին ազդարարեցին դեռևս XX դարի սկզբին պատվիրված ռազմական հետազոտություններ կատարելիս:
    ,Ուղեղային կենտրոնե եզրույթի միասնական, համընդհանուր սահմանում  գոյություն չունի, սակայն դա առավել ամբողջական կերպով բնութագրվում  է ՄԱԿ-ի փաստաթղթերից մեկում. ուղեղային կենտրոններ են համարվում  այն կազմակերպությունները, որոնք անցկացնում են հետազոտություններ  և առաջարկություններ են տրամադրում քաղաքականության տարբեր  ոլորտների վերաբերյալ: Այլ կերպ ասած` ուղեղային կենտրոններ են  հաճախ համարվում այն անկախ ինստիտուտները կամ կազմակերպությունները,  որոնք զբաղվում են քաղաքական ուղղվածության հետազոտություններով
    և ներկայացնում են իրենց տեսակետը: Այդպիսի հաստատությունները կամուրջ են գիտական շրջանակների և իշխանության միջև: Դրանք, կարծես,  լցնում են այն դատարկությունը, որ գոյություն ունի ակադեմիական հայեցակարգերի  և քաղաքական գործիչների փորձառության միջև՝ իրական  գործողություններով մարմնավորելով գաղափարները:  Ուղեղային կենտրոնն անկախ, շահույթ չհետապնդող հետազոտական  կազմակերպություն է, որը ստեղծվում է հասարակական (հանրային) կյանքի համար կարևոր որոշումների քննարկման և, ըստ հնարավորության, առաջմղման, ինչպես նաև հասարակական կյանքի այս կամ այն ոլորտում, բնագավառում  այս կամ այն պրակտիկ քաղաքականության առաջքաշման նպատակներով:  Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխարհի և  ԱՄՆ-ի հնագույն ուղեղային կենտրոններից մեկի` Բրուկինգսի ինստիտուտի  (Brookings Institution) արտաքին քաղաքականության ոլորտում կատարվող  հետազոտությունների նպատակների ձևակերպումը. «Արտաքին քաղաքականության  հետազոտական ծրագրի առաքելությունն է հեղինակավոր տեղեկատվություն  տրամադրելը, քննադատական գնահատականներ տալը և  համաշխարհային իրադարձությունների մանրակրկիտ և օբյեկտիվ վերլուծություն  իրականացնելը՝ մինչև իրադարձությունների զարգացումը, ինչը,  ամենայն հավանականությամբ, կներգործի ամերիկյան արտաքին քաղաքականության  վրա հաջորդող տարիներին»:
    Քանի որ առավել զարգացած ուղեղային կենտրոնների հայրենիքը  ԱՄՆ-ն է, և չափազանց մեծ է նրա ազդեցությունը հանրային ու դրա միջոցով`  նաև համաշխարհային քաղաքականության վրա, հետազոտության մեջ ուսումնասիրվում են գերազանցապես ամերիկյան ուղեղային կենտրոնների գործունեության զարգացման ուղիները: Տարբեր տարածաշրջաններում  ուղեղային կենտրոններն ունեն իրենց առանձնահատկությունները, սակայն  չի դիտվում նույնքան բազմազանություն և ներքին տարբերակում, ինչպես  ԱՄՆ-ում է: Կողմնորոշումը դեպի ամերիկյան փորձը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ տեղի ուղեղային կենտրոններն առավել պատկերավոր  ու ամբողջական կերպով ներկայացված են տեղեկատվության բաց  աղբյուրներում, մասնավորապես՝ համացանցում: Ուղեղային կենտրոնների քանակով երկրորդ տեղում Ասիան է, հատկապես՝  Չինաստանը, որտեղ դրանք աչքի են ընկնում պետությունից ունեցած  բավական մեծ կախվածությամբ: Ուղեղային կենտրոնների բազմազանություն  է հատուկ Մեծ Բրիտանիային, իսկ մայրցամաքային Եվրոպայում դրանց ստեղծման ավանդույթները հարաբերականորեն ավելի թույլ են: